İnsan üzerinde deney yapma suçunu (TCK m. 90) hukuka uygun hale getiren şartlar nelerdir? Bu şartlardan 'deneyin öncelikle insan dışı ortamda yapılmış olması' ve 'yazılı rıza' unsurlarını açıklayınız.

TCK m. 90/1, insan üzerinde bilimsel deney yapmayı kural olarak suç saymış, ancak m. 90/2'de belirtilen şartların tamamının bir arada bulunması halinde fiili hukuka uygun kabul etmiştir. Bu şartlar arasında kritik olanlardan ikisi şunlardır: 1) Deneyin öncelikle insan dışı deney ortamında veya yeterli sayıda hayvan üzerinde yapılmış olması: Bu, 'son çare' (ultima ratio) ilkesinin bir yansımasıdır. İnsan üzerinde deneye ancak başka bir yöntemle bilimsel hedefe ulaşılamayacağı anlaşıldığında geçilebilir. 2) Yazılı rıza: Deneye katılan kişinin, deneyin mahiyeti, amacı ve olası sonuçları hakkında yeterli düzeyde bilgilendirildikten sonra, hiçbir menfaat teminine bağlı olmaksızın, özgür iradesiyle 'yazılı' olarak rıza vermesi gerekir. Sözlü rıza yeterli değildir. Bu şartlar, kişinin otonomisini ve vücut bütünlüğünü korumayı amaçlar.