Menfi tespit davası nedir ve hangi hukuki dayanaklara göre açılır? Bu davanın icra takibinden önce ve sonra açılması arasındaki temel usuli farkları, özellikle takibin durdurulması ve teminat açısından açıklayınız.

Menfi tespit davası, borçlu olduğu iddia edilen kişinin, borçlu olmadığının tespiti için açtığı bir davadır. Hukuki dayanağını İcra ve İflas Kanunu (İİK) m. 72 ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m. 106'dan alır. Temel farklar şunlardır: 1) İcra Takibinden Önce Açılan Dava: Henüz bir takip yokken, borç tehdidi altında olan kişi, mahkemeden, alacağın %15'inden az olmamak üzere bir teminat yatırarak, ileride başlatılabilecek icra takibinin durdurulması yönünde ihtiyati tedbir kararı alabilir (İİK m. 72/2). 2) İcra Takibinden Sonra Açılan Dava: Takip başladıktan sonra açılan menfi tespit davası, takibi kendiliğinden durdurmaz. Mahkeme, ihtiyati tedbir yoluyla takibin durdurulmasına karar veremez. Ancak borçlu, alacağın %15'inden az olmayan bir teminat göstererek, mahkemeden 'icra veznesindeki paranın alacaklıya ödenmemesi' yönünde bir ihtiyati tedbir kararı alabilir (İİK m. 72/3). Bu durumda haciz ve satış işlemleri devam edebilir.