Bir davada, davalının yetki itirazı HMK m. 116 uyarınca bir 'ilk itiraz' niteliğindedir. Mahkemenin, bu itirazı HMK m. 164'e uygun bir şekilde 'ön sorun' olarak incelemeden ve bu konudaki ara kararını davalıya tebliğ etmeden tahkikat aşamasına geçip esasa ilişkin hüküm kurması, hangi usul kurallarını ve temel hakkı ihlal eder? Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin 2016/18996 E. sayılı kararı bu konuda neyi emretmektedir?

Mahkemenin, usulüne uygun yapılmış bir yetki itirazını HMK m. 164'e göre bir 'ön sorun' olarak incelemeden ve bu konudaki kararını (özellikle yokluğunda verilen ret kararını) davalıya tebliğ etmeden yargılamaya devam etmesi, birden fazla usul kuralını ve temel hakkı ihlal eder: 1) HMK m. 117/3: 'İlk itirazlar, ön sorunlar gibi incelenir ve karara bağlanır.' hükmünü ihlal eder. 2) HMK m. 137/2: 'Ön inceleme tamamlanmadan ve gerekli kararlar alınmadan tahkikata geçilemez.' amir hükmünü ihlal eder. 3) HMK m. 164/3: 'Hâkim, ön sorun hakkındaki kararını taraflara tefhim veya tebliğ eder.' kuralını ihlal eder. 4) Anayasa m. 36 ve HMK m. 27: Bu usuli hatalar neticesinde davalı, yetki itirazının reddedildiğinden haberdar olamaz ve davanın esasına ilişkin savunmalarını ve delillerini süresinde sunma imkanından mahrum kalır. Bu durum, davalının 'hukuki dinlenilme hakkı'nın ve dolayısıyla 'adil yargılanma hakkı'nın ihlali anlamına gelir. Yargıtay 2. HD'nin 2016/18996 E. sayılı kararında da emredildiği gibi, mahkemenin yapması gereken; öncelikle yetki itirazını HMK m. 164 usulüne göre (taraflara delillerini sunma imkanı tanıyarak) inceleyip karara bağlamak, ret kararı verildiyse bunu usulüne uygun tebliğ etmek ve ancak bundan sonra ön incelemenin diğer aşamalarına ve tahkikata geçmektir. Bu yapılmadan hüküm kurulması, esastan bozma nedenidir.