657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 225. maddesinin (a) bendi uyarınca, mecburi hizmetle yükümlü bir kişinin bu yükümlülüğünün kendiliğinden kalkması hangi koşullara bağlıdır? Bu süreçte idarenin ve yükümlünün sorumluluklarını, Danıştay 5. Dairesi'nin 1979/870 E. sayılı kararını referans alarak analiz ediniz.

DMK m. 225/a'ya göre, mecburi hizmetle yükümlü bir kişinin bu yükümlülüğünün kendiliğinden kalkması iki temel koşulun bir arada gerçekleşmesine bağlıdır: 1) Yükümlünün Başvurusu: Yükümlünün, yetiştirme, eğitim veya staj süresinin bitiminden itibaren en çok iki ay içinde görev almak üzere kurumuna başvurmuş olması gerekir. 2) İdarenin Atama Yapmaması: Yükümlünün başvuru tarihinden itibaren en geç 3 ay içinde idare tarafından bir göreve atanmamış olması gerekir. Bu iki koşul gerçekleştiğinde, mecburi hizmet yükümlülüğü başka bir işleme gerek kalmaksızın kendiliğinden ortadan kalkar. Danıştay 5. Dairesi'nin 1979/870 E. sayılı kararında da bu durum açıkça vurgulanmıştır. Olayda, davacı süresinde başvurmuş ve görevi kabul edeceğini belirtmiş olmasına rağmen, idare 3 aylık yasal süre içinde atama yapmamış, çok daha sonra atama işlemi tesis etmiştir. Danıştay, 3 aylık sürenin geçmesiyle davacının mecburi hizmet yükümlülüğünün ortadan kalktığını ve sonraki atama işleminin hukuki dayanaktan yoksun olduğunu belirterek işlemi iptal etmiştir. Burada yükümlünün sorumluluğu süresinde başvurmak, idarenin sorumluluğu ise başvuru tarihinden itibaren 3 ay içinde atama işlemini gerçekleştirmektir. İdare bu süreye uymazsa, yükümlülük sona erer.