Yargıtay İçtihadı Birleştirme Genel Kurulu'nun 04.10.2019 tarihli, 2018/1 E. sayılı kararının, prime esas kazancın tespiti davalarındaki ispat kurallarına etkisini açıklayınız. Bu karar, sosyal güvenlik davaları ile işçilik alacakları davaları arasındaki temel usuli farkı nasıl ortaya koymaktadır?

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #186157

YİBGK'nın 04.10.2019 tarihli kararı, dolaylı olarak prime esas kazancın tespiti davalarındaki ispat rejiminin temelini teyit etmiştir. Karar, tır şoförlerine ödenen paranın niteliği konusunda içtihat birleştirmeye yer olmadığına hükmederken, gerekçesinde önemli bir ayrıma gitmiştir: 'İşçilik alacakları davalarında taraflarca getirilme ilkesinin, sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan davalarda ise re'sen araştırma ilkesinin geçerli olması'. Bu ayrım, prime esas kazancın tespiti davalarının neden HMK'daki katı ispat kurallarına (HMK m. 200-202) tabi olmadığını açıklar. Prime esas kazancın tespiti, doğrudan sosyal güvenlik hakkını ilgilendiren, kamu düzenine ilişkin bir davadır. Bu nedenle bu davalarda 're'sen (kendiliğinden) araştırma' ilkesi uygulanır. Hâkim, tarafların sunmadığı delilleri de kendiliğinden toplayabilir, tanıkları re'sen dinleyebilir ve iddianın yazılı delille kanıtlanması zorunluluğuna takılmaz. İşçilik alacakları (kıdem tazminatı vb.) davalarında ise 'taraflarca getirilme' ilkesi geçerli olduğundan, ispat yükü ve delillerin sunulması taraflara aittir. YİBK kararı, bu iki dava türü arasındaki bu temel usul hukuku farkını vurgulayarak, prime esas kazanç tespiti davalarının özel niteliğini ve ispat serbestisini ortaya koymuştur.