Ceza duruşmasında, soruşturma evresinde tanıklıktan çekinme hakkı bulunan bir tanığın (örn. sanığın eşi), kovuşturma aşamasında bu hakkını kullanarak tanıklık yapmaktan çekinmesi halinde, bu tanığın soruşturma aşamasında kollukta veya savcılıkta verdiği ifade duruşmada okunabilir mi? Bu durumun hukuki dayanağı nedir?

Hayır, okunamaz. CMK'nın 210. maddesinin 1. fıkrası bu durumu açıkça düzenlemiştir. Buna göre, 'Tanıklıktan çekinebilecek olan kişi, duruşmada tanıklıktan çekindiğinde, önceki ifadesi okunamaz.' Bu kural, 'doğrudan doğruyalık (vasıtasızlık)' ve 'yüz yüzelik' ilkelerinin bir gereğidir. Tanığın, mahkeme huzurunda beyanda bulunmaktan çekinmesi, onun ifadelerinin delil olarak değerlendirilmesine rıza göstermediği anlamına gelir. Soruşturma evresindeki ifadesi, sanık ve müdafiinin hazır bulunmadığı, soru sorma ve tartışma imkanının olmadığı bir ortamda alınmıştır. Bu ifadenin, tanığın çekinme hakkını kullandığı bir durumda okunarak hükme esas alınması, sanığın savunma hakkını (İHAS m. 6/3-d) ağır şekilde ihlal eder. Dolayısıyla, bu ifade 'delil' olma niteliğini yitirir.