Hukuki ehliyetsizlik (fiil ehliyeti yokluğu) nedeniyle tapu iptal ve tescil davası açılabilmesinin koşulları nelerdir? Ehliyetsizlik iddiasının ispatında mahkeme ne gibi araştırmalar yapmalıdır?

Hukuki ehliyetsizlik nedeniyle tapu iptal ve tescil davası açılabilmesinin temel koşulu, tapuda devir işlemini yapan kişinin, işlem tarihinde fiil ehliyetine (eylemlerinin sebep ve sonuçlarını anlama, ayırt etme gücüne) sahip olmamasıdır. Bu iddia, işlemin tarafı olmayan mirasçılar gibi üçüncü kişiler tarafından ileri sürülebileceği gibi, sonradan ehliyetini kazanan kişinin kendisi tarafından da ileri sürülebilir. Mahkeme, ehliyetsizlik iddiasını re'sen (kendiliğinden) araştırmak zorundadır. Bu kapsamda; devir işlemini yapan kişinin işlem öncesi ve sonrası tüm tıbbi kayıtlarını (hastane, aile hekimi, eczane kayıtları vb.) getirtir, tanıkları dinler ve en önemlisi, toplanan tüm bu belgelerle birlikte dosyayı Adli Tıp Kurumu'na göndererek, kişinin işlem tarihinde fiil ehliyetine sahip olup olmadığı yönünde bilimsel bir rapor alır. Mahkeme, Adli Tıp Kurumu'ndan gelen raporu ve diğer delilleri birlikte değerlendirerek kararını verir. Ehliyetsizlik ispatlanırsa, yapılan işlem kesin hükümsüz sayılır ve tapu kaydı iptal edilir.