Bir taşınmaz üzerinde tesis edilmiş irtifak hakkı sözleşmesinin ihlal edildiği ve bu nedenle muarazanın (müdahalenin) önlenmesinin talep edildiği bir davada yetkili mahkeme neresidir? Uyuşmazlığın, irtifak hakkının varlığına değil de, sözleşme şartlarına uygun kullanılıp kullanılmadığına ilişkin olması, yetki kuralını değiştirir mi?

Yetkili mahkeme, üzerinde irtifak hakkı kurulan taşınmazın bulunduğu yer mahkemesidir. Uyuşmazlığın niteliği yetki kuralını değiştirmez. HMK m. 12 (ve mülga HUMK m. 13), taşınmazın aynına ilişkin davaların yanı sıra, taşınmaz üzerindeki ayni haklara (irtifak, rehin, taşınmaz mükellefiyeti) ilişkin davalarda da taşınmazın bulunduğu yer mahkemesinin kesin yetkili olduğunu düzenler. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun E: 2017/2260, K: 2018/1191 sayılı kararında bu durum netleştirilmiştir. Davanın, irtifak hakkının varlığına değil de, bu hakka dayalı sözleşmenin ihlali (örneğin amaç dışı kullanım) ve buna bağlı muarazanın önlenmesi istemine ilişkin olması, davanın özünün irtifak hakkından kaynaklandığı gerçeğini değiştirmez. Dolayısıyla, davalı idarenin bulunduğu yerdeki genel yetkili mahkeme değil, taşınmazın bulunduğu yerdeki mahkeme kesin yetkilidir. Bu bir kamu düzeni kuralıdır ve mahkemece re'sen gözetilir.