5510 sayılı Kanun'un 86. maddesinin 8. fıkrası, sigortalının çalıştığı Kurumca tespit edilememesi halinde, hizmetlerini 'beş yıl içerisinde iş mahkemesine başvurarak' alacağı ilamla ispatlayabileceğini belirtir. Bu beş yıllık sürenin başlangıcı nedir? İşçinin, işten ayrıldıktan 10 yıl sonra, 20 yıl önce sigortasız çalıştığı bir dönem için hizmet tespiti davası açması mümkün müdür?

5510 sayılı Kanun m. 86/8'deki (eski 506 sayılı Kanun m. 79/10) beş yıllık süre, bir 'hak düşürücü süre'dir ve Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarına göre bu sürenin başlangıcı, 'hizmetin geçtiği yılın sonu'dur. Yani, her bir takvim yılına ait sigortasız çalışma süresi için, o yılın 31 Aralık tarihinden itibaren beş yıllık hak düşürücü süre işlemeye başlar. Hayır, işçinin işten ayrıldıktan 10 yıl sonra, 20 yıl önce sigortasız çalıştığı bir dönem için hizmet tespiti davası açması kural olarak mümkün değildir. Çünkü dava açacağı her bir yıl için, o yılın sonundan itibaren hesaplanacak beş yıllık hak düşürücü süre çoktan dolmuştur. Örneğin, 2004 yılındaki sigortasız çalışması için dava açma süresi, 31.12.2004'te başlamış ve 31.12.2009'da sona ermiştir. Ancak bu kuralın çok önemli istisnaları vardır: Eğer işveren, o dönemde işçiye ait 'işe giriş bildirgesi', 'dönem bordrosu' gibi belgelerden herhangi birini SGK'ya vermişse veya sigorta müfettişleri tarafından işçinin çalıştığına dair bir tutanak düzenlenmişse, bu durumda beş yıllık hak düşürücü süre işlemez ve işçi her zaman hizmet tespiti davası açabilir.