HMK'nın 382. maddesinde sayılan çekişmesiz yargı işlerinin ortak özelliği nedir? Bu işlerde verilen kararların HMK m. 388 uyarınca maddi anlamda kesin hüküm teşkil etmemesinin temel sebebi, bu işlerin doğasından mı kaynaklanmaktadır?

HMK m. 382'de sayılan çekişmesiz yargı işlerinin ortak özelliği, ortada bir 'uyuşmazlık' veya 'çekişme' bulunmaması, daha çok bir hukuki durumun tespiti, yaratılması veya değiştirilmesine yönelik olmalarıdır. Bu işlerde, karşı tarafta hasım olarak nitelendirilebilecek bir taraf yoktur; talepte bulunan bir kişi ve bu talebi denetleyen bir mahkeme vardır. Gaiplik kararı, vasi atanması, derneklerin sicile kaydı, mirasçılık belgesi verilmesi gibi işler bu niteliktedir. Evet, bu kararların maddi anlamda kesin hüküm teşkil etmemesi, doğrudan bu işlerin doğasından kaynaklanmaktadır. Çekişmeli yargıda kesin hüküm, taraflar arasındaki bir uyuşmazlığı nihai olarak çözerek, aynı konuda tekrar dava açılmasını engeller. Çekişmesiz yargıda ise amaç, değişebilecek durumlara göre hukuki statüler belirlemektir. Örneğin, hakkında gaiplik kararı verilen bir kişinin daha sonra ortaya çıkması veya vasi atanan bir kişinin sağlık durumunun düzelmesi gibi, karara dayanak olan koşullar zamanla değişebilir. Eğer bu kararlar maddi anlamda kesin hüküm teşkil etseydi, değişen bu yeni durumlara uyum sağlamak imkansız olurdu. Bu nedenle kanun koyucu, bu kararların, koşullar değiştiğinde veya yanlış olduğu anlaşıldığında yeniden incelenip değiştirilebilmesine olanak tanımıştır.