Tapu iptali ve tescil davasında yetkili ve görevli mahkeme neresidir? Bu yetki kuralının niteliği (kesin/seçimlik) nedir ve mahkeme tarafından re'sen dikkate alınır mı? Davacı veya davalının yerleşim yerinin farklı bir şehirde olmasının yetki üzerinde bir etkisi var mıdır?

Tapu iptali ve tescil davası, taşınmazın aynına ilişkin bir davadır. Bu nedenle, HMK m. 12/1 uyarınca, bu davalarda 'taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi' kesin yetkilidir. 'Kesin yetki', tarafların anlaşarak değiştiremeyeceği ve mahkemenin davanın her aşamasında re'sen (kendiliğinden) dikkate almak zorunda olduğu bir yetki kuralıdır. Bu bir dava şartıdır. Görevli mahkeme ise, davanın değerine veya konusuna bakılmaksızın, genel görevli mahkeme olan 'asliye hukuk mahkemesi'dir. Davacı veya davalının yerleşim yerinin farklı bir şehirde olmasının yetki üzerinde hiçbir etkisi yoktur. Örneğin, İstanbul'da yaşayan bir davacının, Ankara'da yaşayan bir davalıya karşı, Antalya'daki bir taşınmaz için açacağı tapu iptali ve tescil davası, kesin yetki kuralı gereği mutlaka Antalya Asliye Hukuk Mahkemesi'nde açılmalıdır. Başka bir mahkemede açılırsa, mahkeme re'sen yetkisizlik kararı verir.