Hukuk Genel Kurulu'nun 2016/3772 K. sayılı kararında, yardım nafakası talep eden kişinin yoksulluğunun belirlenmesinde, 'yeme, giyinme, barınma, sağlık, ulaşım, kültür (eğitim)' gibi harcamaların karşılanamaması kriteri kullanılmıştır. Bu kriterin, 'yoksulluk' kavramını sadece 'mutlak fakirlik' (açlık sınırında yaşama) olarak değil, aynı zamanda 'sosyal yoksunluk' olarak da ele aldığını söyleyebilir miyiz? Bir kişinin asgari ücretle çalışıyor olmasının, tek başına yardım nafakası talebini ortadan kaldırıp kaldırmayacağını, bu geniş yoksulluk tanımı çerçevesinde tartışınız.

Evet, HGK'nın bu tanımı, 'yoksulluk' kavramını sadece mutlak fakirlikten ibaret görmediğini, aynı zamanda 'sosyal yoksunluğu' da kapsayan daha geniş bir perspektifle ele aldığını göstermektedir. Kararda sayılan 'ulaşım, kültür, eğitim' gibi kalemler, bir insanın sadece hayatta kalması (biyolojik varlığını sürdürmesi) için değil, aynı zamanda toplum içinde onurlu bir birey olarak var olabilmesi, kendini geliştirebilmesi ve sosyal hayata katılabilmesi için gerekli olan temel ihtiyaçlardır. Bu yaklaşım, yoksulluğun sadece gelir eksikliği değil, aynı zamanda temel imkan ve fırsatlardan mahrum kalma durumu olduğunu kabul eder. Bu geniş yoksulluk tanımı çerçevesinde, bir kişinin asgari ücretle çalışıyor olması, tek başına yardım nafakası talebini otomatik olarak ortadan kaldırmaz. Mahkemenin değerlendirmesi gereken, bu asgari ücretin, kişinin yaşadığı yerdeki barınma (kira), ulaşım, sağlık (varsa özel tedavi giderleri) ve eğitim gibi zorunlu ve makul giderlerini karşılamaya yetip yetmediğidir. Özellikle büyük şehirlerde yaşayan, kira ödeyen veya özel sağlık/eğitim masrafları olan bir kişi için asgari ücret, HGK'nın tanımladığı anlamda 'yoksulluk' durumunu ortadan kaldırmaya yetmeyebilir. Bu durumda, kişi bir gelire sahip olsa dahi, temel ve zorunlu yaşam giderlerini karşılayamadığı için 'yardıma muhtaç' kabul edilebilir ve diğer şartlar da varsa, üstsoyu, altsoyu veya kardeşlerinden yardım nafakası talep edebilir. Önemli olan, gelirin varlığı değil, gelirin temel yaşam standardını sağlamaya yeterli olup olmadığıdır.