Bir hakimin, CMK m. 23/1 uyarınca 'bir karar veya hükme katılması' nedeniyle aynı işin üst mahkemece incelenmesine katılamaması (yasaklılık) kuralı ile CMK m. 23/3 uyarınca 'yargılamanın yenilenmesi halinde önceki yargılamada görev yapan hakimin aynı işte görev alamaması' kuralının ortak amacı nedir? Yargıtay 10. Ceza Dairesi'nin 2007/14529 K. sayılı kararında, davadan çekilen bir hakimin 'gecikmesinde sakınca bulunan hal' nedeniyle ve 'savunma delili' toplama amacıyla yaptığı bir işlemin (imza örneği alma), neden sonradan tekrarlanması gerekmeyen geçerli bir işlem olarak kabul edildiğini açıklayınız.

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #184733

CMK m. 23/1 ve m. 23/3'teki bu iki yasaklılık kuralının ortak amacı, 'hakimin tarafsızlığı' ilkesini korumaktır. Her iki durumda da hakimin, daha önce baktığı bir işle ilgili olarak bir kanaat oluşturduğu ve bu ön kanaatinin, sonraki aşamadaki (temyiz veya yargılamanın yenilenmesi) değerlendirmelerini etkileyebileceği varsayılır. Bu, sanığın davasına 'yeni bir gözle' ve 'önyargısız' bakılması hakkını güvence altına alır. Bu, objektif tarafsızlığın bir gereğidir. Yargıtay 10. CD'nin kararında, davadan çekilen hakimin yaptığı işlemin geçerli sayılmasının nedeni, işlemin niteliği ve CMK'daki özel düzenlemelerdir. Hakimin yaptığı işlem, davanın esasına ilişkin bir karar veya delil değerlendirmesi değil, sadece bir 'delil toplama' işlemidir (imza örneği alma). Ayrıca bu işlem, 'gecikmesinde sakınca bulunan bir hal' nedeniyle ve 'savunma delili toplama' amacıyla yapılmıştır. CMK, bu tür durumlarda (örneğin CMK m. 29/3, 30/3), tarafsızlığı şüpheye düşen hakimin dahi, gecikmesinde sakınca bulunan işlemleri yapabileceğini ve bu işlemlerin sonradan tekrarlanmasının gerekmediğini kabul eder. Burada amaç, delillerin kaybolmasını önlemektir. Hakimin yaptığı işlem, hükümlünün lehine bir delil toplama (imza sahteliğini ispatlama) amacı taşıdığı için, bu durum hakimin tarafsızlığını zedeleyen değil, aksine adil yargılanma hakkına hizmet eden bir işlem olarak görülmüştür. Bu nedenle, yasaklı bir hakim tarafından yapılmış olsa da, işlemin niteliği gereği geçerli kabul edilmiştir.