657 sayılı DMK m. 48/A-5'te sayılan 'kaçakçılık' suçunun, memuriyete mutlak engel teşkil etmesi kuralının kapsamını, gümrük kaçakçılığı, insan kaçakçılığı, sigara kaçakçılığı gibi farklı kaçakçılık türleri açısından değerlendiriniz. Yargı içtihatları, bu maddedeki 'kaçakçılık' ifadesini geniş mi yoksa dar mı yorumlama eğilimindedir?

657 sayılı DMK m. 48/A-5'te yer alan 'kaçakçılık suçlarından mahkum olmamak' ifadesi, kanunda spesifik bir kaçakçılık türüne atıf yapmadığı için, lafzı itibarıyla tüm kaçakçılık suçlarını kapsayacak şekilde geniş bir anlama sahiptir. Bu kapsamda, sadece 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'nda tanımlanan gümrük kaçakçılığı (eşya kaçakçılığı), tütün/alkol kaçakçılığı gibi fiiller değil, aynı zamanda diğer kanunlarda 'kaçakçılık' olarak nitelendirilen suçlar da (örn: Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu'ndaki eser kaçakçılığı) bu kavrama dahil edilebilir. Yargı içtihatları, özellikle Danıştay, bu konuda genellikle genişletici bir yorum benimseme eğilimindedir. Danıştay, kanun koyucunun amacının, devlete karşı mali yükümlülüklerden kaçınma, yasa dışı yollarla haksız kazanç elde etme ve devlet otoritesini hiçe sayma iradesini gösteren bu tür fiilleri işleyen kişileri kamu hizmetinden uzak tutmak olduğunu kabul eder. Bu nedenle, suçun adının hangi kanunda geçtiğinden ziyade, fiilin niteliğinin 'kaçakçılık' eyleminin özünü (yasa dışı ithal/ihraç, vergi kaybına neden olma vb.) taşıyıp taşımadığına odaklanır. Dolayısıyla, gümrük kaçakçılığı, sigara/alkol kaçakçılığı, göçmen kaçakçılığı (TCK m. 79) veya insan ticareti (TCK m. 80) gibi suçlardan alınan bir mahkumiyetin, DMK m. 48/A-5 kapsamında memuriyete engel teşkil edeceği yönündeki idari işlemleri genellikle hukuka uygun bulmaktadır. Bu yorum, kamu hizmetine alınacak kişilerde aranan dürüstlük ve güvenilirlik standardını yüksek tutma amacını yansıtmaktadır.