Kira ödemelerinin banka veya PTT kanalıyla tevsiki zorunluluğuna uymayan kiracı veya kiraya verene kesilecek özel usulsüzlük cezasının (VUK Mük. m. 355), 'işleme konu tutarın %10'u' olarak hesaplanmasına rağmen, belirli asgari tutarların altına düşememesi kuralı nasıl işlemektedir? Metindeki Örnek 1'de, 20.000 TL'lik konut kirasını elden ödeyen mükellefiyeti olmayan kiracıya (B) ve kiraya veren (A)'ya, hesaplanan ceza 2.000 TL olmasına rağmen neden 5.000 TL ceza kesildiğini açıklayınız.

VUK Mük. m. 355'te düzenlenen özel usulsüzlük cezası, iki aşamalı bir hesaplama sistemine dayanır. İlk olarak, ceza, kural olarak tevsik zorunluluğuna uyulmayan 'işleme konu tutarın %10'u' olarak hesaplanır. Ancak kanun, bu şekilde hesaplanan cezanın, mükellef gruplarına göre belirlenmiş olan 'asgari ceza tutarlarından' az olamayacağını hükme bağlamıştır. Yani, %10'luk hesaplama sonucu bulunan rakam, asgari tutarın altındaysa, ceza asgari tutar üzerinden kesilir. Metindeki Örnek 1'de, elden ödenen kira 20.000 TL'dir. Bu tutarın %10'u 2.000 TL'dir. Hem kiraya veren (A) hem de kiracı (B), 'birinci ve ikinci sınıf tüccarlar ile serbest meslek erbabı dışında kalanlar' grubuna girmektedir. 2024 yılı için bu gruba uygulanacak asgari özel usulsüzlük cezası tutarı 5.000 TL'dir. Hesaplanan 2.000 TL'lik ceza, asgari tutar olan 5.000 TL'nin altında kaldığı için, kanun gereği ceza asgari hadden uygulanır. Bu nedenle, hem (A)'ya hem de (B)'ye ayrı ayrı 5.000 TL özel usulsüzlük cezası kesilmiştir. Eğer elden ödenen kira bedeli 60.000 TL olsaydı, %10'u olan 6.000 TL, asgari tutarın üzerinde olduğu için, ceza 6.000 TL olarak kesilecekti.