CMK m. 40 uyarınca 'eski hale getirme' kurumunun amacı ve uygulanma koşulları nelerdir? Kusuru olmaksızın bir süreyi geçirmiş olan kişinin, bu haktan yararlanabilmesi için CMK m. 41'e göre nasıl bir yol izlemesi gerekir? Yargıtay 11. Ceza Dairesi'nin 2021/8030 K. sayılı kararında, usulsüz tebligata rağmen sanığın temyiz ve eski hale getirme talebinin neden reddedildiğini, Tebligat Kanunu'nun 32. maddesindeki 'muhatabın tebliğe muttali olması' kuralı çerçevesinde açıklayınız.

Eski hale getirme kurumu (CMK m. 40), bir kanun yoluna başvurma gibi süresinde yapılması gereken bir usul işlemini, 'kusuru olmaksızın' elde olmayan nedenlerle (örn: ağır hastalık, doğal afet) kaçıran kişiye, bu işlemi sonradan yapabilme imkanı tanıyan olağanüstü bir kanun yoludur. Amacı, hak kaybını önlemektir. Bu haktan yararlanmak isteyen kişi, CMK m. 41'e göre, engelin kalkmasından itibaren 'yedi gün' içinde, süreye uyulduğunda işlemi yapacak olan mahkemeye bir dilekçe ile başvurmalıdır. Bu dilekçede, süreyi kaçırma nedenlerini açıklamalı ve delillerini sunmalı, aynı zamanda süresinde yapamadığı usul işlemini de (örn: temyiz dilekçesini de ekleyerek) yerine getirmelidir. Yargıtay 11. CD'nin 2021/8030 K. sayılı kararında, sanığa yapılan tebligatın usulsüz olduğu kabul edilmekle birlikte, eski hale getirme talebi reddedilmiştir. Bunun nedeni Tebligat Kanunu m. 32'dir. Bu maddeye göre, 'Tebliğ usulüne aykırı yapılmış olsa bile, muhatabı tebliğe muttali olmuş ise muteber sayılır. Muhatabın beyan ettiği tarih, tebliğ tarihi addolunur.' Somut olayda sanık, usulsüz tebligattan sonra mahkemeye 22.03.2019 tarihinde 'uzlaştırma yasasından faydalanmak istediğine' dair bir dilekçe göndermiştir. Yargıtay, sanığın bu dilekçeyi gönderdiği tarih itibarıyla karardan haberdar olduğunu (tebliğe muttali olduğunu) kabul etmiştir. Bu tarih, yeni tebliğ tarihi sayıldığından, temyiz süresi bu tarihten itibaren işlemeye başlamıştır. Sanık, bu öğrenme tarihinden itibaren yasal süre olan bir hafta içinde temyiz başvurusunda bulunmadığı için, daha sonra yaptığı temyiz ve eski hale getirme talebi süre aşımı nedeniyle reddedilmiştir.