Beraat eden ve yargılama sürecinde kendisine CMK uyarınca zorunlu müdafi atanan sanık lehine, Hazine aleyhine vekalet ücretine hükmedilebilir mi? Metinde bu konunun 'tartışmalı' olarak nitelendirilmesinin sebebi nedir?

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #184596

Metnin sonunda bu konu 'tartışmalı' olarak nitelendirilmektedir. Bu tartışmanın temelinde, vekalet ücretinin hukuki niteliği ve sanığın fiili bir harcama yapıp yapmadığı sorunu yatmaktadır. Görüşler şu şekilde ayrışmaktadır: 1) Vekalet Ücretine Hükmedilmemesi Gerektiği Yönündeki Görüş: Bu görüşe göre, karşı vekalet ücreti, yargılama sonunda haklı çıkan tarafın, davasını bir vekille takip etmek için yaptığı 'avukatlık ücreti masrafının' bir kısmının veya tamamının haksız çıkan tarafa yükletilmesidir. CMK uyarınca kendisine zorunlu müdafi atanan sanık, müdafi için kendi cebinden bir ücret ödememektedir. Müdafiin ücreti, Adalet Bakanlığı bütçesinden, TBB tarafından belirlenen CMK ücret tarifesine göre ödenmektedir. Dolayısıyla, sanığın katlandığı bir vekalet ücreti masrafı olmadığından, onun lehine Hazine aleyhine ikinci bir vekalet ücretine hükmedilmesi, bir 'sebepsiz zenginleşme' yaratır. Sanık, yapmadığı bir masrafın karşılığını almış olur. 2) Vekalet Ücretine Hükmedilmesi Gerektiği Yönündeki Görüş: Bu görüş ise, vekalet ücretinin sadece bir masraf karşılığı olmadığını, aynı zamanda yargılamada haksız çıkan taraf (davayı açan ve yürüten kamu otoritesi) için bir 'yaptırım' niteliği de taşıdığını savunur. Sanığın kendisini bir vekille temsil ettirmesi, bu vekilin atanma şeklinden (seçilmiş veya atanmış) bağımsız bir olgudur. Beraat kararıyla, devletin başlattığı kovuşturmanın haksızlığı tescillenmiştir. Sanığın mali durumunun yetersizliği nedeniyle kendisine avukat atanması, devletin bu haksız eyleminin sonucunda ortaya çıkan vekalet ücreti sorumluluğunu ortadan kaldırmamalıdır. Bu görüş, sosyal hukuk devleti ilkesi ve hak arama özgürlüğünün tam olarak sağlanması gerekliliğine dayanır. Metin, bu iki farklı yaklaşım nedeniyle konunun tartışmalı olduğunu belirtmektedir. Yargıtay uygulaması bu konuda zamanla değişiklik gösterebilmektedir.