Yardım nafakası (TMK m. 364), diğer nafaka türlerinden (iştirak, yoksulluk, tedbir) hangi temel özellikleriyle ayrılır? Yükümlüleri ve talep sırası açısından farklılıklarını açıklayınız.

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #184549

Yardım nafakası, metinde de belirtildiği gibi, diğer nafaka türlerinden temel bazı özellikleriyle ayrılır: 1) Hukuki Sebep ve Amaç: İştirak, yoksulluk ve tedbir nafakaları doğrudan 'evlilik birliği' ve 'boşanma' süreçleriyle ilgilidir. Yardım nafakasının temelinde ise evlilik veya boşanma değil, 'aile bireyleri arasındaki ahlaki ve kanuni dayanışma yükümlülüğü' yatar. Amacı, aile bireylerini yoksulluk ve düşkünlükten korumaktır. Bu nedenle bir nevi kanuni sosyal yardımlaşma ödevidir. 2) Taraflar (Yükümlüler ve Hak Sahipleri): Diğer nafaka türleri eşler ve ergin olmayan çocuklar arasında söz konusuyken, yardım nafakasının tarafları çok daha geniştir. TMK m. 364'e göre hak sahipleri, yardım edilmediği takdirde yoksulluğa düşecek olan 'üstsoy' (anne, baba, büyükanne, büyükbaba vb.), 'altsoy' (çocuk, torun vb.) ve 'kardeşler'dir. Yükümlüler de yine bu kişilerdir. Eşler arasında yardım nafakası değil, bakım yükümlülüğü (TMK m. 185) veya yoksulluk nafakası (TMK m. 175) söz konusudur. 3) Talep Sırası: Diğer nafakalarda böyle bir sıra yokken, yardım nafakasında dava, mirasçılıktaki sıra takip edilerek açılır (TMK m. 365). Yani, yoksulluğa düşen bir kişi, nafaka istemini önce altsoyundan (çocukları, torunları), onlardan talep imkanı yoksa üstsoyundan (anne-babası), onlardan da talep imkanı yoksa kardeşlerinden isteyebilir. Doğrudan dedesine veya kardeşine dava açamaz. 4) Kardeşlerin Sorumluluğundaki Özel Şart: Kardeşlerin nafaka yükümlüsü olabilmesi için, diğerlerinden farklı olarak, 'refah içinde bulunmaları' şartı aranır. Diğer altsoy ve üstsoy için bu şart yoktur, mali güçleri oranında sorumlu olurlar.