Bir üniversitenin kamu mallarının haczedilemeyeceği yönündeki itirazının mahkemece kabul edilmesi, alacaklı şirket açısından neden bir mülkiyet hakkı ihlali olarak değerlendirilmiştir? (Makromed Tıbbi Teknik Makine Ltd. Şti. kararı)

Anayasa Mahkemesi'nin Makromed Tıbbi Teknik Makine Ltd. Şti. kararında mülkiyet hakkı ihlali bulmasının temel nedeni, alacağın tahsilinin fiilen imkansız hale getirilmesi ve alacaklı üzerinde orantısız bir külfet oluşturulmasıdır. Mülkiyet hakkı, sadece malvarlığına sahip olmayı değil, aynı zamanda mahkeme kararıyla kesinleşmiş bir alacağı tahsil edebilme 'meşru beklentisini' de kapsar. Devletin ve kamu tüzel kişilerinin mallarının kamu hizmetine tahsis edilmiş olması nedeniyle haczedilemezliği (haciz yasağı) meşru bir amaca (kamu hizmetlerinin devamlılığı) hizmet eder. Ancak bu yasağın uygulanması, alacaklının hakkını tamamen anlamsız kılacak ve onu alacağına hiçbir şekilde ulaşamaz hale getirecek şekilde orantısız olmamalıdır. Makromed kararında, üniversitenin mallarının haczedilememesi, alacaklı şirketin kesinleşmiş alacağını tahsil edebileceği başka etkin bir yolun da bulunmamasıyla birleşince, mülkiyet hakkının özüne dokunan bir müdahale olarak görülmüştür. Devlet, bir yandan kamu mallarını korurken, diğer yandan özel kişilere olan borçlarını ödemek veya alacaklının hakkına ulaşabilmesi için alternatif ve etkili mekanizmalar sunmakla yükümlüdür. Bu denge kurulmadığında, haciz yasağı alacaklı için aşırı bir yüke dönüşür ve mülkiyet hakkının 'barışçıl kullanım' ilkesi ihlal edilmiş olur.