Bir davanın açıldığı mahkemenin görevsiz veya yetkisiz olması, HMK'ya göre bir 'dava şartı' mıdır, yoksa bir 'ilk itiraz' mıdır?

Bu konuda HMK, eski HUMK'tan farklı bir düzenleme getirmiştir. Yeni HMK'ya göre, mahkemenin 'görevli' olması bir 'dava şartı'dır (HMK m. 114/1-c). Mahkeme, görevi yargılamanın her aşamasında re'sen (kendiliğinden) gözetir. Taraflar ileri sürmese bile, görevsiz olduğuna kanaat getirirse görevsizlik kararı verir. Mahkemenin 'yetkili' olması ise kural olarak bir dava şartı değil, bir 'ilk itiraz'dır (HMK m. 116/1-a). Yetki itirazının, davalı tarafından cevap dilekçesinde ve en geç ön inceleme duruşmasının başında ileri sürülmesi gerekir. Bu süre geçirildikten sonra yetki itirazı dinlenmez ve mahkeme yetkili hale gelir. Ancak, kamu düzenine ilişkin kesin yetki halleri (örneğin taşınmazın aynına ilişkin davalar) bu kuralın istisnasıdır ve dava şartı gibi re'sen gözetilir. (Bkz: HMK m. 114, 116, 117)