HMK m. 118 ve ilgili Yargıtay kararları ışığında, dava şartı eksikliği (örneğin hukuki yarar yokluğu) nedeniyle bir davanın usulden reddine karar verilebilmesi için hangi usuli aşamanın tamamlanması gerekmektedir? Mahkeme, dava dilekçesini davalıya tebliğ etmeden dosya üzerinden bu tür bir karar verebilir mi?

Metinde yer alan Yargıtay 8. Hukuk Dairesi'nin 2017/16071 E., 2017/17590 K. sayılı kararına göre, mahkeme dava şartı eksikliği nedeniyle dosya üzerinden karar verebilse de (HMK m. 138/1), bunun için öncelikle dilekçeler teatisi (değişimi) aşamasının (HMK m. 126-136) tamamlanması zorunludur. Dava dilekçesinin davalıya tebliğ edilip cevap hakkı tanınmadan, yani dilekçeler teatisi aşaması tamamlanmadan, davacının hukuki yararının bulunmadığı gerekçesiyle davanın usulden reddine karar verilmesi, davacının hukuki dinlenilme hakkına (HMK m. 27) aykırılık teşkil eder. Bu nedenle, mahkeme öncelikle dava dilekçesini davalı tarafa tebliğ etmeli, dilekçeler teatisi aşamasını tamamlamalı, ardından ön inceleme yaparak dava şartlarını değerlendirmelidir. (Bkz: HMK m. 118, 137, 27, Yargıtay 8. HD, E: 2017/16071, K: 2017/17590)