TCK m. 22'nin gerekçesinde, taksirle işlenen suçlarda kusurun belirlenmesinin 'normatif bir değerlendirme' olduğu belirtilmiştir. Bu 'normatif değerlendirme' ne anlama gelir?

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #182067

Kusurun belirlenmesinin 'normatif bir değerlendirme' olması, bunun sadece olgusal bir tespitten ibaret olmadığı, aynı zamanda bir 'değer yargısı' içerdiği anlamına gelir. Yani hakim, sadece 'fail trafik kuralını ihlal etti mi?' sorusuna cevap aramaz. Bu olgusal tespiti yaptıktan sonra, 'failden, içinde bulunduğu koşullar altında, bu kurala uygun davranması beklenebilir miydi?' sorusunu sorar. Bu, bir 'olması gereken' (norm) ile 'olan' (fiil) arasındaki karşılaştırmadır. Hakim bu değerlendirmeyi yaparken; failin kişisel yeteneklerini değil, 'ortalama, makul ve dikkatli' bir insanın o durumda nasıl davranması gerektiğini ölçü alır (objektif standart). Sonra, failin bu objektif standarda uyup uymadığını, uymadıysa bu sapmanın derecesini (hafif kusur, ağır kusur) takdir eder. Bu süreç, sadece fiziksel bir nedenselliği değil, aynı zamanda failin davranışının hukuk düzeni açısından kınanabilir olup olmadığını içeren bir değer yargısı olduğu için 'normatif' olarak adlandırılır.