HMK m. 211'de belirtilen sahtelik incelemesi sırasına (isticvap, istiktab, bilirkişi) uyulmasının zorunlu olduğu, Ankara BAM, 22. HD., E. 2021/1287, K. 2023/1740 sayılı kararda belirtilmiştir. Mahkemenin, doğrudan bilirkişi incelemesine karar vermesi neden hukuka aykırı sayılır?

Mahkemenin doğrudan bilirkişi incelemesine karar vermesi, HMK m. 211'de düzenlenen emredici usul kuralının ihlali anlamına geldiği için hukuka aykırı sayılır. Kanun koyucu, bu sıralamayı keyfi olarak değil, belirli bir mantık silsilesi içinde düzenlemiştir. Bu mantığın temelinde, 'usul ekonomisi' ve 'hâkimin davaya doğrudan vakıf olması' ilkeleri yatar. 1) Önce 'isticvap' yapılır, çünkü tarafın beyanları ve tavırları, hâkime ilk elden bir kanaat oluşturma veya çelişkileri tespit etme imkanı verebilir. 2) Sonra 'istiktab' yapılır, çünkü hâkim, kendi huzurunda alınan örneklerle belgedeki imzayı/yazıyı bizzat karşılaştırarak, bilirkişiye gitmeye gerek kalmadan sorunu çözebilir. Bu, hem zaman hem de masraf tasarrufu sağlar. 3) 'Bilirkişi incelemesi' ise, ancak bu ilk iki aşamadan bir sonuç alınamazsa başvurulacak 'son çare' olarak öngörülmüştür. Doğrudan bilirkişiye gitmek, kanunun hâkime tanıdığı bu ön değerlendirme ve karar verme yetkisini kullanmaktan kaçınması ve kanunun emredici sırasını ihlal etmesi anlamına gelir ki bu da bir yargılama hatası ve bozma nedenidir.