657 sayılı DMK'nın 9. maddesi, yurt dışında görevli memurların davranışlarına ilişkin nasıl bir standart getirmektedir? Bu maddedeki 'Devlet itibarını veya görev haysiyetini zedeleyici fiil ve davranışlar' kavramının soyutluğu, idarenin takdir yetkisini nasıl etkiler?

DMK m. 9, yurt dışında sürekli veya geçici görevli memurların, 'Devlet itibarını veya görev haysiyetini zedeleyici fiil ve davranışlarda bulunamayacaklarını' hükme bağlar. Bu, memurların sadece Türkiye'de değil, yurt dışında da Türkiye Cumhuriyeti'nin birer temsilcisi oldukları bilinciyle, memurluk vakar ve onuruna uygun davranmaları gerektiğini ifade eden özel bir yükümlülüktür. 'Devlet itibarı' ve 'görev haysiyeti' gibi kavramlar, kanunda tanımlanmamış, soyut ve çerçeve kavramlardır. Bu soyutluk, idareye bu tür fiilleri değerlendirmede geniş bir 'takdir yetkisi' tanır. Ancak bu takdir yetkisi sınırsız ve keyfi değildir. İdare, bu yetkiyi kullanırken, fiilin niteliğini, işlendiği ülkenin koşullarını, o ülkedeki yansımalarını, memurun görevini ve uluslararası teamülleri dikkate alarak, objektif ve makul bir değerlendirme yapmak zorundadır. İdarenin bu kavrama dayanarak verdiği bir disiplin cezası, idari yargı denetimine tabidir ve mahkemeler, idarenin takdir yetkisini yerindelik açısından olmasa da, hukuka uygunluk (ölçülülük, sebep unsuru vb.) açısından denetleyebilir.