HMK m. 375/1-i'de düzenlenen, AİHM'nin kesinleşmiş bir ihlal kararına dayanarak yargılamanın iadesini talep etme hakkı, sadece hukuk davaları için mi geçerlidir, yoksa ceza yargılamasında verilen kesinleşmiş bir mahkumiyet hükmüne karşı da kullanılabilir mi?

HMK m. 375/1-i'de düzenlenen bu yargılamanın iadesi sebebi, sadece **hukuk davaları** için geçerlidir. HMK, adından da anlaşılacağı üzere, hukuk mahkemelerinin (asliye hukuk, asliye ticaret, sulh hukuk, aile mahkemeleri vb.) yargılama usulünü düzenler. Ceza yargılamaları için ayrı bir usul kanunu olan 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) bulunmaktadır. Ceza yargılamasında AİHM ihlal kararlarına dayalı olarak yargılamanın yenilenmesi, **CMK'nın 311. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde** özel olarak düzenlenmiştir. Bu madde, 'Hükmün, İnsan Haklarını ve Ana Hürriyetleri Korumaya Dair Sözleşmenin veya eki protokollerin ihlâli suretiyle verildiğinin ve hükmün bu aykırılığa dayandığının, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin kesinleşmiş kararıyla tespit edilmiş olması' halinde, kesinleşmiş bir mahkumiyet hükmüne karşı yargılamanın yenilenmesinin istenebileceğini belirtir. Dolayısıyla, her iki yargılama kolu için de AİHM kararlarına dayalı olarak yargılamanın yeniden yapılması imkanı vardır, ancak bu imkan, ilgili usul kanunlarındaki (HMK ve CMK) farklı maddelere dayanmaktadır. Bir hukuk mahkemesi kararı için HMK m. 375'e, bir ceza mahkemesi kararı için ise CMK m. 311'e başvurulması gerekir.