Bir buluşun patentlenebilmesi için 'yenilik' ve 'buluş basamağı' kriterlerinin yanı sıra, 'kamu düzenine veya genel ahlaka aykırı olmama' şartı da aranır. (SMK m. 83) Bu negatif şart, örneğin, sadece insan klonlamaya yönelik bir yöntemin veya sadece belli bir ırkı hedef alan biyolojik bir silahın patentlenmesini engeller mi? Bu değerlendirme nasıl yapılır?

Evet, Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) m. 83'te düzenlenen bu 'negatif patentlenebilirlik şartı', tam olarak bu tür buluşların patentlenmesini engellemeyi amaçlar. Bu madde, bir buluş teknik olarak yeni, buluş basamağına sahip ve sanayiye uygulanabilir olsa dahi, ticarileştirilmesinin kamu düzenine veya genel ahlaka aykırı olması durumunda patentle korunamayacağını belirtir. Bu değerlendirme, somut buluşun toplumsal etkileri ve etik sonuçları üzerinden yapılır: - **İnsan Klonlamaya Yönelik Yöntem:** İnsan klonlama, birçok ülkede ve uluslararası sözleşmede insan onuru ve genetik bütünlüğün korunması gibi temel etik değerlere aykırı kabul edilir. Böyle bir yöntemin ticarileştirilmesi, kamu düzenini ve genel ahlakı temelden sarsacak nitelikte görüldüğü için, bu buluş patentlenemez. SMK m. 83/3-a'da 'insan klonlama işlemleri' açıkça patent verilemeyecek buluşlar arasında sayılmıştır. - **Belirli Bir Irkı Hedef Alan Biyolojik Silah:** Böyle bir buluş, açıkça insanlığa karşı suç teşkil eden, soykırım amacı taşıyan ve temel insan haklarını (yaşam hakkı, eşitlik ilkesi) yok etmeye yönelik bir buluştur. Ticarileştirilmesi bir yana, geliştirilmesi dahi kamu düzeni ve genel ahlaka mutlak surette aykırıdır. Bu nedenle patent korumasından yararlanması düşünülemez. Bu değerlendirme yapılırken, buluşun sadece kendisi değil, **ticarileştirilmesinin doğuracağı sonuçlar** dikkate alınır. Eğer bir buluşun tek ve kaçınılmaz kullanımı kamu düzenine veya genel ahlaka aykırı ise patentlenemez. Bu, patent sisteminin, toplumun temel değerlerine ve insan onuruna aykırı teknolojileri teşvik etmesini veya meşrulaştırmasını önleyen bir güvenlik supabıdır.