KTK m. 84/d'de 'arkadan çarpma' bir asli kusur hali olarak sayılmıştır. Ancak aynı maddenin son fıkrası, birden fazla sürücünün asli kusurlu hareketi yapması veya kazanın başka kural ihlallerinden doğması halinde, kusur oranının yönetmelikle belirleneceğini öngörmektedir. Buna göre, aniden ve sinyal vermeden şerit değiştiren bir araca arkadan çarpan sürücünün sorumluluğu nasıl değerlendirilmelidir? 'Arkadan çarpma' her durumda mutlak bir asli kusur mudur?
Hayır, 'arkadan çarpma' her durumda mutlak bir asli kusur değildir. KTK m. 84'te sayılan haller, aksi ispatlanabilen birer kusur karinesi niteliğindedir. Maddenin son fıkrası da bu esnekliğe işaret etmektedir. Bir kazanın oluşumunda birden fazla etken ve ihlal rol oynamış olabilir ve ceza hukukunun 'herkesin kendi kusurundan sorumlu olması' (TCK m. 22/5) ilkesi gereği, nedensellik bağı ve kusur durumu somut olaya göre belirlenmelidir. Sorudaki örnekte: - **Öndeki Araç Sürücüsü:** Aniden ve sinyal vermeden şerit değiştirerek 'doğrultu değiştirme manevralarını yanlış yapma' (KTK m. 84/f) veya 'şeride tecavüz etme' (m. 84/g) gibi başka bir asli kusur hali işlemiştir. Bu hareketiyle kazanın meydana gelmesinde asli bir rol oynamıştır. - **Arkadan Çarpan Sürücü:** Kural olarak arkadan çarpan asli kusurlu sayılsa da, bu sürücünün önündeki aracın bu ani ve öngörülemez manevrasından kaçınma imkanının olup olmadığı değerlendirilmelidir. Eğer arkadan gelen sürücü, takip mesafesini koruyor, hız sınırlarına uyuyor ve normal bir dikkat ve özenle seyrediyorsa, öndeki aracın kusurlu hareketi nedeniyle kazanın 'kaçınılmaz' hale geldiği sonucuna varılabilir. Bu durumda, arkadan çarpan sürücünün kusurunun olmadığı veya çok az olduğu (tali kusurlu) kabul edilebilir. Mahkeme, bilirkişi incelemesiyle, her iki sürücünün de manevralarını, hızlarını, takip mesafesini ve kazanın oluşumundaki nedensel etkilerini değerlendirerek nihai kusur oranını belirleyecektir. Dolayısıyla, arkadan çarpma güçlü bir karine olsa da, kazanın oluşumuna başka bir sürücünün ağır kusurlu bir hareketi neden olmuşsa, bu karine çürütülebilir.