7445 sayılı Kanun ile 5271 sayılı CMK m. 231/12'de yapılan değişikliğin, hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kararlarına karşı yapılan itirazların denetim kapsamına etkisi ne olmuştur? Bu değişiklik öncesi ve sonrası itiraz merciinin inceleme yetkisini karşılaştırınız.
7445 sayılı Kanun ile CMK m. 231/12'de yapılan değişiklik, HAGB kararlarına karşı yapılan itirazlarda merciin denetim yetkisini temelden değiştirmiş ve genişletmiştir. **Değişiklik Öncesi Durum:** Değişiklikten önce fıkra sadece 'Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına itiraz edilebilir' şeklindeydi. Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarına göre, itiraz mercii (Asliye Ceza Mahkemesi için Ağır Ceza Mahkemesi), HAGB kararlarını sadece şekli ve usuli yönden inceleyebiliyordu. Yani, HAGB için aranan objektif şartların (sabıkasızlık, ceza miktarının 2 yılın altında olması, zararın giderilmesi vb.) var olup olmadığına ve usule uyulup uyulmadığına bakabiliyor; davanın esasına, delil takdirine ve suçun sübutuna ilişkin bir inceleme yapamıyordu. **Değişiklik Sonrası Durum (7445 s. Kanun ile):** Yeni düzenleme ile fıkraya, 'İtiraz mercii, karar ve hükmü inceler; **usul ve esasa ilişkin hukuka aykırılık tespit ettiği takdirde,** gerekçesini göstererek karar ve hükmü kaldırır ve gereğinin yapılması için dosyayı mahkemesine gönderir.' cümlesi eklenmiştir. Bu değişikliğin getirdiği temel yenilikler şunlardır: 1. **Esasa İlişkin Denetim Yetkisi:** İtiraz mercii artık sadece usuli şartları değil, davanın esasını da inceleme yetkisine sahip olmuştur. Delillerin yerinde takdir edilip edilmediği, suçun unsurlarının doğru oluşup oluşmadığı, hukuki nitelendirmenin doğru yapılıp yapılmadığı gibi esasa ilişkin hukuka aykırılıkları da denetleyebilecektir. 2. **Kaldırma ve Geri Gönderme Kararı:** İtiraz mercii, usul veya esasa ilişkin bir hukuka aykırılık tespit ederse, HAGB kararını ve dayanağı olan hükmü gerekçesini göstererek kaldıracak ve dosyayı yeniden bir karar verilmesi için ilk derece mahkemesine geri gönderecektir. Bu değişiklik, Anayasa Mahkemesi'nin HAGB kurumuna ilişkin hak ihlali kararları doğrultusunda yapılmış olup, itiraz yolunu daha etkin bir kanun yolu haline getirmiş ve denetimin kapsamını önemli ölçüde genişletmiştir.