CMK m. 40'a göre 'eski hale getirme' kurumundan yararlanmanın koşulları nelerdir? Yokluğunda verilen bir mahkumiyet kararının usulüne uygun olarak tebliğ edilmesine rağmen, temyiz süresini geçiren sanığın 'ekonomik sıkıntılarım nedeniyle temyiz edemedim' şeklindeki bir gerekçesi, 'kusuru olmaksızın bir süreyi geçirme' hali olarak kabul edilebilir mi?

CMK m. 40'a göre eski hale getirme kurumundan yararlanmanın temel koşulu, kişinin **kusuru olmaksızın** kanunda belirtilen bir süreyi geçirmiş olmasıdır. Madde gerekçesinde bu durum 'mücbir nedenler' veya 'failin sakınması olanağı bulunmayan kaza, rastlantı, maddî zorlama gibi olaylar' olarak açıklanmıştır. Ayrıca, CMK m. 40/2'de kanun yoluna başvuru hakkının kendisine bildirilmemesi hali de kusursuzluk durumu olarak özel olarak sayılmıştır. Sanığın, yokluğunda verilen ve usulüne uygun tebliğ edilen bir karara karşı temyiz süresini geçirdikten sonra 'ekonomik sıkıntılarım nedeniyle temyiz edemedim' şeklindeki gerekçesi, kural olarak CMK m. 40 anlamında 'kusuru olmaksızın süreyi geçirme' hali olarak kabul edilmez. Yargılamanın iadesi talebini inceleyen Yargıtay 1. Hukuk Dairesi'nin 2015/6339 E., 2018/751 K. sayılı kararında da benzer bir durum tartışılmış ve davalının 'yaşadığı ekonomik sıkıntılar nedeni ile kararı temyiz edemediği' iddiası, yargılamanın iadesi için geçerli bir sebep olarak görülmemiştir. Bu mantık, eski hale getirme için de geçerlidir. Çünkü adli yardım müessesesi (HMK m. 334 vd.), tam da bu tür durumlar için, yani mali gücü yetersiz olan kişilerin yargılama giderlerinden ve harçlardan muaf tutularak hak arama özgürlüklerini kullanabilmeleri için öngörülmüştür. Sanık, temyiz süresi içinde adli yardım talebinde bulunarak harç ve masraflardan muafiyet isteyebilirdi. Bu yola başvurmaması, süreyi geçirmesinde kendi ihmalinin bulunduğunu gösterir ve bu durum 'kusursuzluk' olarak nitelendirilemez. Dolayısıyla, ekonomik sıkıntı iddiası tek başına eski hale getirme talebinin kabulü için yeterli bir gerekçe değildir.