Mirasçılıktan çıkarılan bir saklı paylı mirasçının, bu işleme karşı açabileceği davalar nelerdir? Bu davaların hukuki nitelikleri ve sonuçları arasındaki temel farkları açıklayınız.

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #180971

Mirasçılıktan çıkarılan saklı paylı mirasçının bu işleme karşı açabileceği iki temel dava vardır: Tenkis Davası ve İptal Davası. 1. **Tenkis Davası (TMK m. 512):** - **Hukuki Niteliği:** Bu dava, mirasçılıktan çıkarmanın maddi koşullarının (sebeplerin) mevcut olmadığını hedef alır. Davacı, mirasbırakanın vasiyetnamede belirttiği çıkarma sebebinin **gerçek olmadığını** veya **kanunda sayılan ağırlıkta olmadığını** iddia eder. - **İspat Yükü:** Davalı (çıkarmadan yararlanan diğer mirasçılar) üzerindedir. Onlar, çıkarma sebebinin varlığını ve haklılığını ispatlamak zorundadır. - **Sonucu:** Dava kabul edilirse, çıkarma işlemi tamamen geçersiz olmaz. Çıkarılan mirasçı, mirasın tamamını değil, sadece **saklı payını** alır. Mirasbırakanın saklı pay dışındaki tasarrufu geçerliliğini korur. 2. **İptal Davası (TMK m. 557):** - **Hukuki Niteliği:** Bu dava, ölüme bağlı tasarrufun (vasiyetnamenin) kendisinin şekli veya esasa ilişkin nedenlerle geçersiz olduğunu hedefler. Sebepleri; mirasbırakanın ehliyetsiz olması, irade sakatlığı (hata, hile, korkutma), işlemin hukuka veya ahlaka aykırı olması veya kanundaki şekil şartlarına uyulmamasıdır. Ayrıca, TMK m. 512/3 uyarınca mirasbırakanın çıkarma sebebinde **açık bir yanılmaya** düşmesi de özel bir iptal sebebidir. - **İspat Yükü:** Davacı (çıkarılan mirasçı) üzerindedir. Davacı, vasiyetnamenin geçersizlik nedenini ispatlamak zorundadır. - **Sonucu:** Dava kabul edilirse, ölüme bağlı tasarrufun tamamı (veya ilgili kısmı) **geçersiz hale gelir**. Bu durumda, çıkarma işlemi de ortadan kalkar ve mirasçı, sadece saklı payını değil, **tüm yasal miras payını** almaya hak kazanır. Sonuçları tenkis davasına göre daha geniştir. (Kaynak: or.av.tr/mi%cc%87ras-hukuku-hakkinda-detayli-bilgi/)