Önalım hakkına dayalı bir tapu iptali ve tescil davası devam ederken, davalı paydaşın dava konusu payını dava dışı üçüncü bir kişiye satması durumunda, mahkemenin ve davacının HMK m. 125 uyarınca nasıl hareket etmesi gerekir? Yargıtay HGK E. 2017/2262, K. 2019/649 sayılı kararında bu konuda nasıl bir yol gösterilmiştir?

Önalım davası devam ederken davalının payını üçüncü bir kişiye satması, tipik bir HMK m. 125 uygulamasıdır. Bu durumda izlenmesi gereken usul Yargıtay HGK'nın E. 2017/2262, K. 2019/649 sayılı kararında da belirtildiği gibidir: 1. **Mahkemenin Rolü:** Mahkeme, tapu kayıtlarından veya tarafların beyanından dava konusu payın üçüncü bir kişiye devredildiğini öğrendiği anda, bu durumu **re'sen (kendiliğinden)** dikkate almalıdır. 2. **Davacıya Seçimlik Hakkın Hatırlatılması:** Mahkeme, davacıya HMK m. 125'te düzenlenen seçimlik haklarını hatırlatmalı ve hangisini kullandığını beyan etmesi için uygun bir süre vermelidir. Davacıya şu seçenekler sunulur: a) Davaya yeni malik olan üçüncü kişiye karşı devam etmek. b) Davasını ilk davalıya karşı tazminat davasına dönüştürmek. 3. **Davacının Seçimine Göre İşlem Yapılması:** Mahkeme, davacının seçimine göre yargılamaya yön verir. Eğer davacı davaya yeni malike karşı devam etmeyi seçerse, yeni malik davaya dahil edilir ve yargılama onunla sürdürülür. Eğer tazminat seçeneğini kullanırsa, davanın konusu değişir ve talep artık tazminat olur. Söz konusu HGK kararında, davalılardan birinin temyiz aşamasında payını devrettiği anlaşılmış ve davacının da HMK m. 125'teki hakkını kullanmak için bozma talep etmesi üzerine, yerel mahkemenin davacıya bu seçimlik hakkını hatırlatarak sonucuna göre bir karar vermesi gerektiği gerekçesiyle direnme kararı bozulmuştur. Bu, HMK m. 125'in yargılamanın her aşamasında (temyiz dahil) gözetilmesi gereken emredici bir usul kuralı olduğunu göstermektedir. (Kaynak: www.zulkufarslan.av.tr/dava-konusunun-ucuncu-kisiye-devri/)