CMK'da 'yemin verilmeyen tanıklar' (m. 50) ile 'tanıklıktan ve yeminden çekinebilecekler' (m. 45-51) arasında ne fark vardır?

İki grup arasındaki temel fark, iradelerinin rolü ve usulün emredici niteliğindedir: 1) Yemin Verilmeyen Tanıklar (CMK m. 50): Bu kişilere (15 yaşından küçükler, ayırt etme gücü olmayanlar vb.) yemin verdirilmesi mutlak olarak yasaktır. Bu, mahkemenin veya tanığın takdirine bağlı olmayan, kamu düzenine ilişkin emredici bir kuraldır. Bu kişilere yanlışlıkla yemin verdirilmesi bir usul hatasıdır. 2) Tanıklıktan Çekinme Hakkı Olanlar (CMK m. 45): Bu kişiler (sanığın eşi, akrabaları, meslek sahipleri vb.), tanıklık yapmaktan tamamen çekinme hakkına sahiptir. Bu bir 'hak'tır, 'zorunluluk' değil. Eğer bu hakkı kullanmaz ve tanıklık yapmayı kabul ederlerse, CMK m. 50 kapsamına giren bir durumları yoksa, kendilerine yemin verilmesi zorunludur. Yani, mahkeme önce çekinme hakkını hatırlatır, tanık bu hakkı kullanmazsa yemin teklif eder.