Velayetin değiştirilmesi davası basit yargılama usulüne tabi olmasına rağmen (HMK m. 316), neden bu davalarda mahkemenin tarafları duruşmaya davet etmeden dosya üzerinden karar vermesi mümkün değildir?

Velayetin değiştirilmesi davasının basit yargılama usulüne tabi olması, yargılamanın daha hızlı yürütülmesini amaçlar. Ancak basit yargılama usulünün bir özelliği olan 'dosya üzerinden karar verme' (HMK m. 320/1), velayet davalarının niteliğiyle bağdaşmaz. Bunun temel nedeni, metinde de vurgulandığı gibi, velayetin 'kamu düzenine' ilişkin olması ve bu davalarda 're'sen (kendiliğinden) araştırma ilkesi'nin geçerli olmasıdır. Çocuğun üstün yararının tespiti, sadece dilekçelerdeki iddia ve savunmalarla yapılamaz. Mahkemenin, tarafları ve çocuğu (idrak yaşındaysa) bizzat dinlemesi, sosyal inceleme raporu alması, tanıkları sorgulaması ve tüm delilleri duruşmalı bir inceleme ile ayrıntılı olarak araştırması gerekir. Bu nedenle, velayet davaları basit yargılama usulüne tabi olsa da, kamu düzeni ve re'sen araştırma ilkesi gereği duruşmalı olarak yürütülmek zorundadır. (İlgili metin: oner.av.tr/velayet-degisikligi-davasi/)