Anayasa Mahkemesi'nin, bir yıl veya daha uzun süreli hapis cezasına mahkum olan her ergine zorunlu olarak vasi atanmasını öngören TMK m. 407'yi iptal etmesinin temel anayasal gerekçeleri nelerdir? Mahkeme, bu düzenlemeyi hangi temel haklara aykırı bulmuştur?

Anayasa Mahkemesi'nin (2022/105 E., 2023/54 K.) TMK m. 407'yi iptal etmesinin temel anayasal gerekçeleri 'ölçülülük' ve 'gereklilik' ilkelerinin ihlalidir. Mahkeme, bu düzenlemeyi Anayasa'nın 20. maddesinde güvence altına alınan 'özel hayata saygı hakkı' ve 35. maddesinde güvence altına alınan 'mülkiyet hakkı'na aykırı bulmuştur. İptalin gerekçeleri şunlardır: 1) Otomatik Uygulama: Kural, hükümlünün kendi işlerini yürütebilecek durumda olup olmadığını, ayırt etme gücünü haiz olup olmadığını veya bir vasiye ihtiyacı olup olmadığını değerlendirmeksizin, ceza süresine bağlı olarak otomatik bir kısıtlama getirmektedir. 2) Ölçülülük: Mahkemeye, hükümlünün ihtiyacına uygun, daha hafif ve ehliyetini daha az sınırlayan koruma tedbirleri (örneğin yasal danışmanlık veya kayyımlık) uygulama konusunda takdir hakkı tanımamaktadır. 3) Gereklilik: Hükümlünün menfaatini koruma amacına, her durumda zorunlu vasi ataması gibi ağır bir müdahale yerine, daha hafif bir sınırlama ile de ulaşılması mümkündür. Bu nedenlerle AYM, kuralın getirdiği sınırlamanın demokratik bir toplumda gerekli ve ölçülü olmadığı sonucuna vararak iptal kararı vermiştir. (İlgili metin: sen.av.tr/tr/makale/hukumluye-vasi-atanmasi-hakkinda-anayasa-mahkemesinin-iptal-karari)