7242 sayılı Kanunla CMK m. 109/4'e eklenen hüküm uyarınca, dosyası istinaf veya temyiz aşamasında olan bir sanık hakkında, ilk derece mahkemesinin hangi hallerde ve nasıl bir usulle adli kontrol kararı verme yetkisi bulunmaktadır? Bu düzenlemenin CMK m. 104/3 ile ilişkisi nasıldır?

7242 sayılı Kanunla CMK m. 109/4'e eklenen 2. cümle, ilk derece mahkemelerine istisnai bir yetki tanımıştır. Buna göre, hakkında mahkumiyet hükmü verilmiş ve bu hüküm kanun yolunda (istinaf veya temyiz) olan bir sanığın; 1) Ağır bir hastalık veya engellilik nedeniyle cezaevi koşullarında hayatını yalnız idame ettiremediğinin CİK m. 16/3 uyarınca tespit edilmesi, 2) Gebe olması veya doğum yaptığı tarihten itibaren altı ay geçmemiş olması, hallerinde, dosyadan el çekmiş olan ilk derece mahkemesi UYAP kayıtlarını inceleyerek tutukluluğun kaldırılıp adli kontrol altına alınmasına karar verebilir. Normalde kanun yolu aşamasında salıverilme taleplerini inceleme yetkisi CMK m. 104/3 uyarınca ilgili Bölge Adliye Mahkemesi veya Yargıtay dairesine aittir. Yeni düzenleme, bu genel yetkiyi ortadan kaldırmaz, ancak belirtilen acil sağlık durumları ve çocuğun üstün yararı gibi hallerde, daha hızlı karar alınabilmesi amacıyla ilk derece mahkemesine de paralel bir yetki tanır. Bu, sanığın mağduriyetini önlemeye yönelik istisnai bir usuldür.