Bir sanık hakkında hüküm kurulurken, TCK 61/1'deki temel ceza belirlenirken gösterilen gerekçelerin aynı zamanda TCK 62'deki takdiri indirim nedenleri arasında da yer alması mümkün müdür? Yargıtay'ın bu konuda 'mükerrer değerlendirme yasağı'nı (TCK 61/3) nasıl uyguladığını ve bu yasağın amacını açıklayınız.

Hayır, bir sanık hakkında hüküm kurulurken, TCK 61/1'deki temel ceza belirlenirken gösterilen gerekçelerin aynı zamanda TCK 62'deki takdiri indirim nedenleri arasında da yer alması mümkün değildir. Bu durum, TCK 61/3'te düzenlenen 'mükerrer değerlendirme yasağı'na tabidir (Barandogan.av.tr/blog/mevzuat/tck-madde-61-cezanin-belirlenmesi.html, TCK 61/3). TCK 61/3'e göre, 'Birinci fıkrada belirtilen hususların suçun unsurunu oluşturduğu hallerde, bunlar temel cezanın belirlenmesinde ayrıca göz önünde bulundurulmaz.' Madde gerekçesinde ise, birinci fıkrada temel cezanın belirlenmesinde göz önünde bulundurulacak hususlardan bazılarının özel suç tanımlarında cezanın artırılmasını veya azaltılmasını gerektiren nitelikli unsurlar olarak belirlenmiş olabileceği ve bu durumda söz konusu nitelikli unsurların temel ceza belirlenmesinde dikkate alınmayacağı belirtilmiştir (Barandogan.av.tr/blog/mevzuat/tck-madde-61-cezanin-belirlenmesi.html, TCK 61 Madde Gerekçesi). Bu yasağın amacı, hâkimin aynı durumu veya özelliği ceza miktarının farklı aşamalarında birden fazla kez değerlendirerek sanık aleyhine haksız bir ağırlaştırma veya sanık lehine haksız bir indirim yapmasını engellemektir. Örneğin, eğer 'kastın yoğunluğu' temel cezanın alt sınırdan uzaklaşarak belirlenmesinde bir gerekçe olarak kullanılmışsa, aynı 'kastın yoğunluğu' daha sonra takdiri indirim nedenlerinin uygulanmamasında bir gerekçe olarak tekrar kullanılamaz. Her kriter, sadece bir aşamada ve bir amaç için değerlendirilmelidir; aksi takdirde cezanın adil ve orantılı belirlenmesi ilkesi zedelenir.