Yargıtay 20. Ceza Dairesi'nin 2017/170 K., 2017/4765 K. sayılı kararında, uyuşturucu madde ticareti suçunda 'suç konusu esrar miktarına bağlı olarak önemi ve değerine göre, TCK 61. maddesindeki ölçütler ile 3. maddesindeki orantılılık ilkesi gereğince; sanık hakkındaki temel hapis ve para cezasının alt sınırdan daha fazla uzaklaşılarak belirlenmesi gerektiğinin gözetilmemesi' neden bozma nedeni yapılmıştır? Bu durumun adli para cezası üzerindeki etkilerini de tartışınız.
Yargıtay 20. Ceza Dairesi'nin 2017/170 K., 2017/4765 K. sayılı kararında, uyuşturucu madde ticareti suçunda, ele geçirilen esrar miktarı (116993,6 gram) gibi 'suç konusunun önem ve değeri'ne ilişkin faktörlerin, TCK 3. ve 61. maddelerindeki orantılılık ilkesi gereğince cezada yeterince yansıtılmaması bozma nedeni yapılmıştır. **Bozma Nedeni Olmasının Gerekçesi:** * Karar, 'Suç konusu 116993,6 gram esrar miktarına bağlı olarak önemi ve değerine göre, TCK`nın 61. maddesindeki ölçütler ile 3. maddesindeki orantılılık ilkesi gereğince; sanık hakkındaki temel hapis ve para cezasının alt sınırdan daha fazla uzaklaşılarak belirlenmesi gerektiğinin gözetilmemesi'ni hukuka aykırı bulmuştur. * **TCK 61 Kriterleri:** TCK 61/1-d ('suçun konusunun önem ve değeri') ve 61/1-e ('meydana gelen zarar veya tehlikenin ağırlığı') maddeleri, ceza tayininde suçun konusunun niteliğini ve ortaya çıkan zararı dikkate almayı emreder. 116 kilonun üzerindeki esrar miktarı, çok büyük bir miktardır ve toplum sağlığına yönelik oluşturduğu tehlike çok yüksektir. Bu durum, fiilin haksızlık içeriğini ciddi derecede artırır. * **Orantılılık İlkesi (TCK 3):** TCK 3/1, 'işlenen fiilin ağırlığıyla orantılı ceza' ilkesini getirir. Fiil (uyuşturucu madde ticareti) bu kadar büyük bir miktarla işlenmişse, bunun cezada yeterince karşılık bulması, yani alt sınırdan önemli ölçüde uzaklaşılması ceza adaletinin ve orantılılık ilkesinin gereğidir. Eğer mahkeme, fiilin bu ağırlığına rağmen cezayı alt sınırdan yeterince yükseltmezse, verilen ceza fiilin ağırlığıyla orantısız kalır ve 'eksik ceza tayini' söz konusu olur. **Adli Para Cezası Üzerindeki Etkileri:** * Aynı karar, sadece hapis cezası için değil, 'sanık hakkındaki temel hapis ve para cezasının alt sınırdan daha fazla uzaklaşılarak belirlenmesi gerektiğinin gözetilmemesi' diyerek adli para cezası için de benzer bir hatayı tespit etmiştir. * Adli para cezası da TCK 61/8 uyarınca 'gün üzerinden' belirlenir ve bu gün sayısı da TCK 61/1'deki kriterlere göre (yani suç konusunun önem ve değeri gibi) teşdit edilebilir. Dolayısıyla, suçun ağırlığına paralel olarak hem hapis hem de adli para cezasının miktarının artırılması, orantılılık ilkesinin bir gereğidir. **Sonuç:** Bu karar, uyuşturucu madde ticareti gibi suçlarda, ele geçirilen madde miktarının ceza tayininde hem hapis hem de adli para cezası açısından belirleyici bir rol oynadığını ve bu miktarın yarattığı tehlike ve önemin, TCK 3 ve 61'deki orantılılık ilkesi gereğince alt sınırdan yeterince uzaklaşmayı zorunlu kıldığını vurgular. Hakimlerin, suçun somut ağırlığını doğru bir şekilde değerlendirerek, kanuni sınırlar içinde orantılı bir ceza tayin etmesi esastır.