Yargıtay 19. Ceza Dairesi'nin 2016/5892 K., 2017/3662 K. sayılı kararında, Sulh Ceza Hakimliğinin 'önce itirazın kabulüne, sonra soruşturmanın genişletilmesine' karar vermesini neden 'kendi içinde çelişkiye yol açacak şekilde' hukuka aykırı bulmuştur? Bu durumun CMK 173/3. maddesindeki düzenlemeye aykırılığını tartışınız.
Yargıtay 19. Ceza Dairesi'nin 2016/5892 K., 2017/3662 K. sayılı kararı, Sulh Ceza Hakimliğinin KYOK'a itirazı incelemesinde yaptığı usul hatasını ele almıştır: 'önce itirazın kabulüne, sonra soruşturmanın genişletilmesine' karar vermesini 'kendi içinde çelişkiye yol açacak şekilde' hukuka aykırı bulmuştur. **Kararın Gerekçesi ve Çelişkinin Nedenleri:** 1. **CMK 173/3'teki Düzenleme:** CMK 173/3, Sulh Ceza Hakimliğine iki temel yetki verir: * Soruşturmanın genişletilmesi: 'Sulh Ceza Hakimliği, kararını vermek için soruşturmanın genişletilmesine gerek görür ise bu hususu açıkça belirtmek suretiyle, o yer Cumhuriyet Başsavcılığından talepte bulunabilir.' * Reddetme: 'kamu davasının açılması için yeterli nedenler bulunmazsa, istemi gerekçeli olarak reddeder.' * CMK 173/4 ise, 'Sulh ceza hâkimliği istemi yerinde bulursa, Cumhuriyet savcısı iddianame düzenleyerek mahkemeye verir.' (yani itirazı kabul eder ve dava açılmasını emreder). 2. **Mantıksal Sıra:** Yargıtay, bu maddelerin mantıksal bir sıraya göre uygulanması gerektiğini belirtir. Eğer hakimlik, soruşturmanın 'genişletilmesine gerek gördüğünü' belirtiyorsa, bu, mevcut delillerle kamu davasının açılması için 'yeterli şüphe'ye ulaşılamadığı anlamına gelir. Kamu davasının açılması için yeterli şüphe yoksa, itirazın 'kabul edilmesi' (yani kamu davası açılmasını emretme) hukuken mümkün değildir. 3. **Çelişkinin Varlığı:** Kararda, Sulh Ceza Hakimliğinin 'henüz soruşturmanın genişletilmesi sonucu toplanacak delilleri beklemeden kabul kararı vermekle kendi kararında bir çelişki de yarattığı' vurgulanmıştır. Bir yandan soruşturmanın eksik olduğu ve delil toplanması gerektiği belirtilirken, diğer yandan bu deliller toplanmadan davanın açılmasına karar verilmesi, mantıksal bir tutarsızlık ve usul hatasıdır. **CMK 173/3'e Aykırılık:** * CMK 173/3, soruşturmanın genişletilmesi talebinden sonra, eksiklikler giderildikten ve dosya 'olgunlaştıktan' sonra hakimliğin yeniden bir karar vermesini öngörür. Hakimliğin görevi, kamu davasının açılması için yeterli şüphenin mevcut olup olmadığını 'tamamlanmış' bir soruşturma dosyası üzerinden değerlendirmektir. * Eksik soruşturmaya rağmen itirazı kabul etmek, hakimliğin kendi kararını vermek için soruşturmanın genişletilmesi talebini anlamsız hale getirir ve yargısal denetim mekanizmasının doğru işlemesini engeller. Bu, Yargıtay'ın 'kanun yararına bozma' nedeni olarak gördüğü bir 'usul hatası'dır. **Sonuç:** Yargıtay, bu tür kararların usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, itiraz mercilerinin CMK 173'teki yetkilerini kullanırken belirlenen mantıksal ve hukuki sıraya uyması gerektiğini vurgulamaktadır. Soruşturmanın eksik olduğu durumlarda, öncelikle eksikliklerin giderilmesi için talepte bulunulmalı, ancak yeterli şüphenin oluştuğuna kanaat getirilmeden kamu davasının açılmasına karar verilmemelidir.