CMK 173. maddesinde Cumhuriyet savcısının kovuşturmaya yer olmadığına dair kararının (KYOK) itiraz merciince incelenmesinde, 'usulüne uygun bir soruşturmanın bulunmaması' durumu nasıl değerlendirilmektedir? Yargıtay'ın bu tür eksiklikler karşısında itiraz merciinden beklediği kararı ve usulü açıklayınız.
CMK 173. maddesi, Cumhuriyet savcısının KYOK'una karşı yapılan itirazların sulh ceza hakimliği tarafından incelenmesini düzenler. Bu inceleme sırasında 'usulüne uygun bir soruşturmanın bulunmaması' durumu, itiraz merciinin kararını doğrudan etkileyen önemli bir eksikliktir. **Usulüne Uygun Soruşturmanın Anlamı:** CMK 160. maddeye göre, Cumhuriyet savcısı, bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrendiğinde 'hemen işin gerçeğini araştırmaya başlar' ve 'maddî gerçeğin araştırılması ve adil bir yargılamanın yapılabilmesi için, emrindeki adlî kolluk görevlileri marifetiyle, şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplayarak muhafaza altına almakla ve şüphelinin haklarını korumakla yükümlüdür.' (CMK 160/1, 160/2). Usulüne uygun bir soruşturma, bu yükümlülüklerin yerine getirilmesini ve toplanması gereken temel delillerin toplanmasını ifade eder. **Eksik Soruşturma Durumunun Değerlendirilmesi:** Yargıtay kararları (örn. Yargıtay 2. Ceza Dairesi 2018/6733 K.; Yargıtay 4. Ceza Dairesi 2018/4172 K.; Yargıtay 8. Ceza Dairesi 2017/16636 K., 2018/568 K.), Cumhuriyet savcısının CMK'nın kendisine yüklediği soruşturma görevini yerine getirmediği, yani 'ortada yasaya uygun bir soruşturmanın bulunmadığı' veya soruşturmanın 'yetersiz ve yüzeysel kaldığının açıkça anlaşıldığı' durumlarda, itiraz merciinin nasıl bir karar vermesi gerektiğini açıkça belirtmiştir. **İtiraz Merciinden Beklenen Karar ve Usul:** * **Soruşturmanın Genişletilmesi:** İtirazı inceleyen sulh ceza hakimliği, eğer soruşturmanın eksik yapıldığını ve genişletilmesi gerektiğini tespit ederse, CMK 173/3. maddesi uyarınca bu hususu açıkça belirterek 'o yer Cumhuriyet Başsavcılığından talepte bulunabilir'. Bu karar, 'soruşturma yapmasını sağlamak maksadıyla itirazın kabulüne karar verebileceği' yönündeki açıklamalar karşısında, itirazın kabulü yerine doğrudan ret kararının verilmesi hukuka aykırı bulunmuştur. * **Örnekler:** * **Telefon Hırsızlığı:** Telefonun IMEI numarasının verilmesine rağmen HTS dökümlerinin temin edilmemesi, telefonu kullanan kişilerin tespit edilmemesi, olay yerindeki kamera kayıtlarının araştırılmaması gibi eksiklikler, 'hiçbir araştırma yapılmadığı' anlamına gelir ve soruşturmanın genişletilmesi gerektiğini gösterir (Yargıtay 2. Ceza Dairesi 2018/6733 K.). * **İnternet Üzerinden Tehdit:** Sosyal medya hesaplarına ilişkin istinabe taleplerine cevap gelmemesi nedeniyle şüphelinin fiziki kimliğine ulaşılamaması gerekçesiyle KYOK verilmesi durumunda, şüphelinin profil bilgilerinin daha detaylı araştırılması, istinabe süreçlerinin devamı gibi eksiklikler nedeniyle soruşturmanın genişletilmesi gerekir (Yargıtay 4. Ceza Dairesi 2018/4172 K.). * **Soyut İddialar:** Şikayet dilekçesindeki hususların 'soyut iddia dışında herhangi bir emare içermediği, bilgi ve belgeye dayalı olmadığı' gerekçesiyle işlem yapılmaması kararı verilmişse dahi, 'Cumhuriyet savcısının vaki şikayet üzerine soruşturma yapmak zorunda olduğu' ve şüphelilerin ifadelerinin alınması, delillerin toplanması gerektiği vurgulanmıştır (Yargıtay 8. Ceza Dairesi 2017/16636 K.). * **Sonuç:** İtiraz mercii, soruşturmanın eksik olduğu durumlarda doğrudan itirazı reddetmek yerine, soruşturmanın genişletilmesi kararını vererek savcılığın eksiklikleri tamamlamasını sağlamalıdır. Bu, hem maddi gerçeğin ortaya çıkmasını hem de hukuk güvenliği ilkesini korur. Aksi takdirde, eksik soruşturma nedeniyle verilen KYOK'lar denetimden kaçmış olur ve hak arama özgürlüğü zedelenir.