TCK 61. maddesindeki 'failin kast veya taksire dayalı kusurunun ağırlığı' kriteri ile ilgili olarak, taksirle işlenen suçlarda temel cezanın belirlenmesinde bu kriterin nasıl uygulanacağını Yargıtay içtihadı üzerinden açıklayınız. Ayrıca, taksirli suçlarda alt sınırdan uzaklaşma veya alt sınırdan ceza tayini hususundaki temel ilkeleri tartışınız.
TCK 61/1-f bendinde 'failin kast veya taksire dayalı kusurunun ağırlığı' temel cezanın belirlenmesinde bir kriter olarak yer almaktadır. **Taksirli Suçlarda Uygulama:** * **Kriterin Sınırlılığı:** Yargıtay (Ceza Genel Kurulu 2017/833 E., 2020/415 K.), taksirle işlenen suçlarda TCK 61/1'deki tüm ölçütlerin uygulanamayacağını belirtir. Özellikle kasıtlı suçlarda uygulanması mümkün olan 'failin kasta dayalı kusurunun ağırlığı' ölçütü, taksirli suçlarda doğrudan uygulanamaz. Ancak, taksirli suçlarda da 'kusurluluğun derecesi' (hafif, orta, ağır kusur) temel cezanın belirlenmesinde zorunlu bir değerlendirme kriteridir. Bu değerlendirme, TCK 22/4 maddesi ile birlikte yapılır. * **Değerlendirilecek Diğer Ölçütler:** Taksirli suçlarda temel cezanın belirlenmesinde, kusurluluğun yanında 'suçun işleniş biçimi', 'suçun işlendiği zaman ve yer', 'suç konusunun önem ve değeri' ile 'meydana gelen zarar veya tehlikenin ağırlığı' ölçütlerinin de birlikte göz önüne alınması gerekir (CGK 2017/833 E., 2020/415 K.). **Alt Sınırdan Uzaklaşma veya Alt Sınırdan Ceza Tayini:** * **Kusurun Derecesine Göre:** Yargıtay, taksire dayalı kusurun ağır olduğu durumlarda, alt sınırdan uzaklaşılarak temel ceza tayin edilmesinin isabetli bir uygulama olacağını belirtir. Kusurun hafif olduğu durumlarda ise alt sınırdan veya alt sınıra yaklaşılarak temel ceza tayin edilmesi beklenir (CGK 2017/833 E., 2020/415 K.). * **Orantılılık İlkesi (TCK 3/1):** Alt sınırdan uzaklaşma veya ceza tayini yapılırken TCK 3/1'de düzenlenen 'orantılılık' ilkesi de göz önünde bulundurulmalıdır. Cezanın, işlenen fiilin ağırlığıyla orantılı olması esastır. Bu, her halde ağır kusurlu fail hakkında en üst hadden, hafif kusurlu fail hakkında ise alt hadden ceza tayin edilmesi gerektiği anlamına gelmez. Somut olayın özellikleri itibarıyla bazı hallerde alt hadden, bazı hallerde de üst hadden tayin edilecek cezanın haklı ve ölçülü bir ceza olabileceği gözden uzak tutulmamalıdır. * **Gerekçelendirme Yükümlülüğü:** Taksirli suçlarda da alt sınırdan uzaklaşma durumunda, bunun somut ve yasal gerekçelerle açıklanması zorunludur. Örneğin, Yargıtay 12. Ceza Dairesi'nin 2016/3518 E., 2017/7595 K. sayılı kararında, asli kusurlu olan sanık hakkında TCK 61'deki ölçütler ve TCK 3'teki orantılılık ilkesi gözetilmeden eksik ceza tayin edilmesi bozma nedeni yapılmıştır. Bu kararda ayrıca 'failin güttüğü amaç ve saik' kriterinin taksirli suçlarda temel cezanın belirlenmesinde dayanak olamayacağı da belirtilmiştir, zira bu kriter kasta dayalı suçlar için daha uygun bir ölçüttür.