Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) Madde 173'e göre itiraz merci olan sulh ceza hakimliğinin, Cumhuriyet savcısının kovuşturmaya yer olmadığına dair kararına yapılan itirazı incelerken sahip olduğu yetkileri nelerdir? Özellikle 'soruşturmanın genişletilmesi' yetkisini ve bununla ilgili usulü açıklayınız.

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #178000

CMK Madde 173'e göre, sulh ceza hakimliğinin (itiraz mercii) Cumhuriyet savcısının KYOK'una yapılan itirazı incelerken sahip olduğu yetkiler şunlardır: 1. **Dosya Talebi:** Kararını vermek için Cumhuriyet savcısından soruşturma dosyasını göndermesini isteyebilir (CMK 173 Gerekçesi). 2. **Şüpheliye Bildirim:** Bir diyeceği varsa bildirmesi için, bir süre belirleyerek dilekçeyi şüpheliye tebliğ edebilir (CMK 173 Gerekçesi). 3. **Soruşturmanın Genişletilmesi (CMK 173/3):** Sulh ceza hakimliği, kararını vermek için 'soruşturmanın genişletilmesine gerek görür ise bu hususu açıkça belirtmek suretiyle, o yer Cumhuriyet Başsavcılığından talepte bulunabilir'. Bu yetki, Cumhuriyet savcısının soruşturma görevini eksik yerine getirdiği veya araştırmanın yetersiz kaldığı durumlarda devreye girer. Hakimlik, hangi hususta soruşturma yapılacağını görevlendirme kararında göstermelidir. Cumhuriyet Başsavcılığı belirtilen eksikleri tamamlayıp delilleri topladıktan sonra dosyayı yeniden Sulh Ceza Hakimliğine gönderecektir (Yargıtay 2. Ceza Dairesi 2018/6733 K.; Yargıtay 4. Ceza Dairesi 2018/4172 K.). 4. **İtirazın Reddi (CMK 173/3):** Kamu davasının açılması için yeterli nedenler bulunmazsa, sulh ceza hakimliği istemi 'gerekçeli olarak reddeder'. Ret kararında, istemin neden geçerli görülmediği belirtilmelidir. İtiraz edeni giderlere mahkûm eder ve dosyayı Cumhuriyet savcısına gönderir. Cumhuriyet savcısı, kararı itiraz edene ve şüpheliye bildirir. 5. **İtirazın Kabulü (CMK 173/4):** Sulh ceza hakimliği istemi yerinde bulursa (yani kamu davasının açılması için yeterli şüphenin oluştuğuna kanaat getirirse), Cumhuriyet savcısı iddianame düzenleyerek mahkemeye verir. Yargıtay içtihadına göre, sulh ceza hakimliğinin 'soruşturmanın genişletilmesine' karar vermesi gereken hallerde doğrudan 'itirazın kabulüne' karar vermesi çelişkili ve usule aykırı bulunmuştur (Yargıtay 19. Ceza Dairesi 2016/5892 E., 2017/3662 K.; Yargıtay 17. Ceza Dairesi 2017/2964 E., 2017/8201 K.). Yani, eksik soruşturma varsa önce genişletme talebi, sonra değerlendirme yapılmalıdır. Bu yetkiler, KYOK'a yargısal bir nitelik kazandırarak, soruşturma aşamasında yeterli delil toplanıp toplanmadığının denetimini sağlar ve keyfi KYOK kararlarını engellemeyi amaçlar.