Anayasa Mahkemesi'nin Bekir Sözen kararında tartıştığı 'hukuki ve fiili zorunluluk' kavramı, yasama organının temel hak ve özgürlüklere müdahale yetkisini nasıl bir teste tabi tutmaktadır? Bu testin unsurları nelerdir?

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #177885

Bu kavram, yasama organının müdahalesinin keyfi olup olmadığını denetleyen bir ölçülülük testi işlevi görmektedir. Bu testin unsurları şunlardır: 1) Objektif Bir Nedenin Varlığı: Müdahalenin, bireylerin sübjektif durumlarından değil, genel, nesnel ve zorlayıcı bir nedenden (örneğin bir bakanlığın lağvedilmesi, bir kurumun yeniden yapılandırılması) kaynaklanması gerekir. 2) Zorunluluk (Gereklilik): Yapılan müdahalenin, bu objektif nedenin ortaya çıkardığı durumla başa çıkmak için kaçınılmaz, zorunlu bir sonuç olması gerekir. Daha hafif bir yöntemle aynı amaca ulaşılabiliyorsa, zorunluluktan bahsedilemez. 3) Orantılılık: Müdahalenin, elde edilmek istenen kamu yararı ile bireyin feda edilen hakkı arasında makul bir denge kurması ve kişiye aşırı bir külfet yüklememesi gerekir (kazanılmış hakların, özellikle mali hakların korunması bu kapsamdadır). AYM, Bekir Sözen kararında istinaf sistemine geçişi bu nitelikte bir zorunluluk olarak kabul etmiştir. (Bkz. Bekir Sözen Başvurusu, E.2016/144, K.2020/75 sayılı karara atıfla §§ 191-193)