Cinsiyet değişikliği sürecinde TMK m. 40'ta öngörülen iki aşamalı yargısal süreç nedir? Bu süreçte AİHM ve Anayasa Mahkemesi kararları arasındaki farklılık nasıl ortaya çıkmıştır?

TMK m. 40, iki aşamalı bir süreç öngörür: 1. Aşama (İzin): Kişi, belirli şartları (18 yaş, bekar olma, transseksüel yapı, ruh sağlığı açısından zorunluluk) taşıdığını ispatlayarak mahkemeden cinsiyet değiştirme ameliyatı için izin alır. 2. Aşama (Tescil): Mahkeme iznine dayanarak ameliyat gerçekleştikten sonra, kişi tekrar mahkemeye başvurur. Ameliyatın 'amaç ve tıbbî yöntemlere uygun' yapıldığı resmi sağlık kurulu raporuyla doğrulanırsa, mahkeme nüfus sicilinde gerekli düzeltmenin yapılmasına karar verir. Bu ikinci aşama, yani nüfus kaydının düzeltilmesi için ameliyat zorunluluğu, tartışmalara yol açmıştır. AİHM (örn: Y.Y./Türkiye kararı), kişiyi nüfus kaydını değiştirmek için ameliyata zorlamanın AİHS m. 8'deki özel hayata saygı hakkını ihlal ettiğine karar vermiştir. Buna karşılık Anayasa Mahkemesi (2015/79 E., 2017/164 K.), bu zorunluluğun kamu düzeninin korunması amacıyla orantılı bir sınırlama olduğunu belirterek Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın reddine karar vermiştir. Bu noktada Türk hukuku ile AİHM içtihadı arasında bir farklılık bulunmaktadır. (Kaynak: calinokcuhukuk.com)