Anlaşmalı boşanma davasında, tarafların duruşmaya bizzat katılma zorunluluğunun hukuki dayanağı ve amacı nedir? Bu kurala uyulmamasının sonucu ne olur?

Tarafların duruşmaya bizzat katılma zorunluluğu, TMK m. 166/3'te yer alan 'Hâkim, tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmedikçe...' hükmünden kaynaklanır. Bu kuralın amacı, boşanma gibi kişiye sıkı sıkıya bağlı bir hakkın kullanımı sırasında, tarafların iradelerinin herhangi bir baskı, tehdit veya hata altında olup olmadığını doğrudan hakim tarafından tespit etmektir. Hakim, tarafların beyanlarını, tutumlarını ve boşanma konusundaki kararlılıklarını ilk elden gözlemleyerek anlaşmanın sağlıklı bir iradeye dayandığından emin olmak ister. Taraflardan birinin veya her ikisinin duruşmaya bizzat katılmaması (vekilin katılması yeterli değildir) durumunda, kanunun aradığı 'bizzat dinleme' şartı gerçekleşmemiş olur. Bu durumda hakim, davayı anlaşmalı boşanma olarak karara bağlayamaz ve davayı reddedebilir veya şartları varsa davanın çekişmeli olarak görülmesine karar verebilir.