Anayasa Mahkemesi, TMK m. 40'ta yer alan 'kişinin üreme yeteneğinden sürekli olarak yoksun olması' şartını hangi gerekçelerle anayasaya aykırı bularak iptal etmiştir? Bu kararın temel hak ve özgürlükler açısından önemini tartışınız.

Anayasa Mahkemesi, 29.11.2017 tarihli ve 2017/130 E., 2017/165 K. sayılı kararı ile bu şartı iptal etmiştir. Metinde kararın gerekçesi detaylandırılmamış olsa da, genel kabul gören gerekçeler şunlardır: Bu şart, kişinin cinsiyet kimliğine uygun bir bedene kavuşma hakkını, üreme yeteneğinden vazgeçme gibi ağır bir koşula bağlamaktadır. Bu durum, Anayasa'nın 17. maddesinde güvence altına alınan 'kişinin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkı'na orantısız bir müdahale teşkil etmektedir. Cinsiyet değişikliği talebi başlı başına zorlu bir süreçken, kişiyi ayrıca kısırlığa zorlamak, özel hayata ve beden bütünlüğüne saygı ilkesiyle (Anayasa m. 20) bağdaşmaz. Karar, devletin kişinin bedeni üzerindeki tasarruf hakkına saygı duyması gerektiğini ve bu türden ağır koşulların temel hakları ihlal ettiğini teyit etmesi açısından büyük önem taşımaktadır.