Çekte bedelsizlik iddiasına dayalı menfi tespit davasında, temel borç ilişkisindeki edimin 'hiç ya da gereği gibi ifa edilmemesi' halinde, senet borçlusunun TBK ve TKHK uyarınca sahip olduğu seçimlik haklar nelerdir?

Temel borç ilişkisindeki edimin hiç ya da gereği gibi ifa edilmemesi, çekin bedelsiz kalmasının en yaygın nedenidir. Bu durumda senet borçlusu (aynı zamanda temel ilişkideki alacaklı), somut olayın koşullarına göre çeşitli seçimlik haklara sahiptir: 1) Tam İfa Etmeme: Karşı taraf borcunu hiç ifa etmemişse, senet borçlusu TBK m. 125/2 uyarınca sözleşmeden dönebilir. Sözleşmeden dönme ile temel ilişki ortadan kalkacağı için, bu ilişki nedeniyle verilen çek de bedelsiz kalır ve menfi tespit davasına konu edilebilir. 2) Eksik veya Ayıplı İfa: Eğer karşı tarafın ifası eksik veya ayıplı ise, senet borçlusu, ilgili kanun hükümlerine (satış sözleşmesi için TBK m. 227, eser sözleşmesi için TBK m. 475, tüketici işlemi ise TKHK m. 11) göre şu seçimlik hakları kullanabilir: a) Sözleşmeden dönme, b) Satış bedelinde indirim isteme, c) Ücretsiz onarım isteme, d) Malın ayıpsızıyla değiştirilmesini isteme. Özellikle sözleşmeden dönme veya bedelden indirim hakkının kullanılması, çek bedelinin tamamının veya bir kısmının istenemeyeceği sonucunu doğurur ve bu durum menfi tespit davasında ileri sürülebilir. (Kaynak: barandogan.av.tr/blog/medeni-hukuk/cekte-bedelsizlik-iddiasi-ve-menfi-tespit-davasi.html)