Türk hukuk sisteminde uluslararası bir andlaşmanın feshedilmesi sürecinde 'usulde paralellik' ilkesi ne anlama gelmektedir? Anayasa m. 90'a göre TBMM'nin kanunla onaylamasına tabi olan bir andlaşmanın, Cumhurbaşkanı Kararı ile feshedilip edilemeyeceğini bu ilke çerçevesinde tartışınız.

'Usulde paralellik' ilkesi, bir idari veya hukuki işlemin, tesis edildiği usul ve yetki kurallarına tabi olarak geri alınabileceği, değiştirilebileceği veya kaldırılabileceği anlamına gelir. Uluslararası andlaşmalar bağlamında bu ilke, bir andlaşmanın yürürlüğe girişinde izlenen usulün, o andlaşmadan çekilme veya andlaşmayı feshetme sürecinde de izlenmesi gerektiğini ifade eder. Anayasa'nın 90. maddesi, kanunlarda değişiklik öngören, temel hak ve özgürlüklere ilişkin olan veya Türk kanunlarına aykırı hükümler içeren andlaşmaların yürürlüğe girmesini 'TBMM'nin onaylamayı bir kanunla uygun bulmasına' bağlamıştır. 'Usulde paralellik' ilkesi gereğince, yasama organının (TBMM) bir kanunla katılmayı uygun bulduğu bir andlaşmadan çekilme veya feshetme yetkisinin de yine yasama organına ait olması gerekir. Bu nedenle, yürütme organının (Cumhurbaşkanının) tek taraflı bir kararla (Cumhurbaşkanı Kararı ile) bu tür bir andlaşmayı feshetmesi, Anayasa m. 90 ile kurulan yetki dengesine ve 'usulde paralellik' ilkesine aykırılık teşkil eder. Nitekim İstanbul Sözleşmesi'nden çekilme kararı bu temelde yoğun hukuki tartışmalara neden olmuştur. (Kaynak: sen.av.tr/tr/makale/bir-uluslararasi-sozlesme-nasil-feshedilebilir)