Bir yerel mahkeme, Yargıtay'ın bozma kararına uyduktan sonra, bir sonraki celsede bu uyma kararının 'zuhulen verildiği' gerekçesiyle kararından dönerek önceki kararında direnebilir mi? Bu durumun usuli kazanılmış hak ilkesi açısından sonuçlarını Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun (HGK) K.2021/1123 sayılı kararı ışığında analiz ediniz.

Hayır, direnemez. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun yerleşik içtihatları ve K.2021/1123 sayılı kararında da vurgulandığı üzere, bir mahkemenin Yargıtay bozma kararına uymasıyla, bozma lehine olan taraf için usuli kazanılmış hak doğar. Bu hak, hukuki istikrar ve davaların uzamasının önlenmesi amacıyla usul hukukunun temel ilkelerinden biri haline gelmiştir. Mahkeme, bir defa bozmaya uyma kararı verdikten sonra, bu kararı 'zuhulen' veya 'hatalı' olduğu gerekçesiyle geri alıp direnme kararı veremez. Uyma kararı, mahkeme için o kararda gösterilen biçimde inceleme ve araştırma yapma ve yine o kararda belirtilen hukuksal esaslar gereğince karar verme yükümlülüğü doğurur. Bu ilkenin istisnaları (yeni bir içtihadı birleştirme kararı, geçmişe etkili yeni kanun, Anayasa Mahkemesi iptal kararı, maddi hata vb.) somut olayda mevcut değilse, mahkemenin uyma kararından dönmesi usul ve yasaya aykırıdır ve bu durum tek başına bir bozma nedenidir. Usuli kazanılmış hak ilkesi kamu düzeniyle ilgili olduğundan temyiz aşamasında re'sen dikkate alınır.