HMK'da davadan feragatin (m. 307) kesin hüküm gibi sonuç doğurmasına karşın, feragatin hata, hile veya ikrah gibi irade bozukluğu hallerine dayanması durumunda, feragat eden tarafın başvurabileceği hukuki yollar nelerdir? Bu iddianın, feragat nedeniyle sona eren aynı davada mı, yoksa 'feragatin iptali' için açılacak yeni bir davada mı ileri sürülmesi gerektiği konusundaki doktrinsel ve uygulamadaki yaklaşımları açıklayınız.

Davadan feragat, maddi anlamda kesin hüküm sonuçlarını (HMK m. 311) doğuran ve davayı esastan sona erdiren bir usul işlemi olmasına rağmen, temelinde bir irade beyanı olduğu için, bu iradenin sakatlanmış olması halinde hukuki korumadan yararlanabilir. Feragat beyanının hata, hile veya ikrah (tehdit) gibi iradeyi sakatlayan nedenlerle yapıldığını iddia eden tarafın başvurabileceği yollar konusunda doktrin ve uygulamada farklı yaklaşımlar bulunmaktadır: 1) Aynı Davada İleri Sürülmesi: Bir görüşe göre, irade bozukluğu iddiası, feragat nedeniyle henüz karara bağlanmamış veya kararı kesinleşmemiş olan aynı dava içinde ileri sürülebilir. Bu durumda mahkeme, öncelikle feragat beyanının geçerliliğini bir ön sorun olarak inceler. Eğer irade bozukluğunun varlığına kanaat getirirse, feragat beyanını geçersiz sayarak yargılamaya kaldığı yerden devam eder. 2) Ayrı Bir Dava (Feragatin İptali Davası) Açılması: Yargıtay'ın daha çok benimsediği ve uygulamada sıkça karşılaşılan yol ise, feragatin iptali için ayrı bir dava açılmasıdır. Bu dava, feragat beyanının hata, hile veya ikrah nedeniyle geçersiz olduğunun tespiti ve iptali istemini içerir. Bu davanın kabul edilmesi halinde, feragat beyanı ortadan kalkacağı için, feragat nedeniyle reddedilen önceki davanın 'yargılamanın iadesi' (HMK m. 375) yoluyla yeniden görülmesi talep edilebilir. Her iki yolun da temel amacı, iradesi sakatlanarak hak kaybına uğrayan tarafı korumaktır. Hangi yolun izleneceği, somut olayın koşullarına ve mahkemenin takdirine göre şekillenebilir (kadimhukuk.com.tr/makale/davadan-feragat-nedir-nasil-yapilir/).