Yargıtay içtihatlarına göre, konut ihtiyacı nedeniyle tahliye davasının (TBK m. 350) açılabilmesi için, 'ihtiyacın yargılama sırasında da devam etmesi' gerekir. Bozma kararı sonrası yapılan yargılama sırasında kiralananın davalı tarafından tahliye edilmesi halinde, mahkeme nasıl bir karar vermelidir? Bu durumda yargılama giderleri ve vekalet ücretinin kime yükleneceğinin belirlenmesinde hangi anın esas alınacağını, HMK m. 331/1 ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2017/6-1540 E., 2021/878 K. sayılı kararı ışığında açıklayınız.
İhtiyaç nedeniyle tahliye davası devam ederken, kiralananın davalı kiracı tarafından tahliye edilmesi halinde, davanın konusu (tahliye talebi) kalmamış olur. Bu durumda mahkeme, davanın esası hakkında bir karar veremez; 'davanın konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına' dair bir karar verir. Ancak bu karar, davanın tamamen sona erdiği anlamına gelmez. Dava, yargılama giderleri ve vekalet ücreti gibi fer'i talepler açısından devam eder. HMK'nın 331/1. maddesi bu durumu özel olarak düzenlemiştir: 'Davanın konusuz kalması sebebiyle davanın esası hakkında bir karar verilmesine gerek bulunmayan hâllerde, hâkim, davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre yargılama giderlerini takdir ve hükmeder.' Bu hüküm uyarınca, mahkeme, tahliyenin ne zaman gerçekleştiğine bakmaksızın, 'davanın açıldığı anda' davacının dava açmakta haklı olup olmadığını tespit etmek zorundadır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun E. 2017/6-1540, K. 2021/878 sayılı kararında da bu ilke vurgulanmıştır. Olayda mahkeme, direnme kararında tahliye nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına hükmetmiş, ancak yargılama giderlerini davacı üzerinde bırakmıştır. HGK, davacının dava açtığı tarihte ihtiyacının samimi ve zorunlu olduğu, dolayısıyla haklı olduğu gerekçesiyle, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesi gerektiğine işaret ederek direnme kararını bozmuştur. Dolayısıyla, belirleyici an, tahliyenin gerçekleştiği an değil, davanın açıldığı andaki haklılık durumudur (oner.av.tr/konut-ihtiyac-nedeniyle-tahliye-yargitay-kararlari/).